آموزش نماز به کودکان
آموزش نماز به کودکان یکی از مهمترین بخشهای تربیت دینی است. اگر این آموزش با زبان کودکانه، بازی، تصویر و تشویق همراه باشد، نماز برای کودک به یک تجربهی شیرین و دوستداشتنی تبدیل میشود، نه یک وظیفهی سخت. در این مقاله تلاش کردهایم آموزش نماز را به شکلی ساده، مرحلهبهمرحله و متناسب با سن کودکان ارائه دهیم.
آموزش اصول اولیه نماز به کودکان
بهتر است آموزش نماز به کودکان تدریجی، شیرین و متناسب با سن انجام شود:
• ابتدا آشنایی کودک با خدا، مهربانی او و حرف زدن ساده با خدا
• سپس یادگیری حرکات نماز به صورت نمایشی و بازیگونه
• بعد از آن حفظ آرام و تدریجی ذکرها بدون فشار
• در ادامه، آشنا شدن با احکام کلی نماز (مثل طهارت، قبله، وقت نماز) به زبان کودکانه
• فراگیری قرائت و اذکار نماز به طور صحیح با صبر و تکرار کوتاه
• آشنا کردن کودک با آداب نماز (تمیزی، آرامش، حضور قلب، احترام به نماز)
• آشنا کردن کودک با فلسفه و چرایی نماز
• در نهایت، تشویق کودک به تمرین نماز و خواندن تدریجی نماز کامل
نکته مهم: اصرار و اجبار نتیجهی معکوس دارد؛ تشویق، همراهی والدین، الگو بودن و فضای محبتآمیز بسیار مؤثرتر است.
آموزش تصویری نماز به کودکان به صورت گام به گام
نیت نماز
کودک رو به قبله میایستد و در دل میگوید: «نماز میخوانم برای رضای خدا»؛ برای کودک لازم نیست نیت را عربی بگوید، همین که بداند با خدا حرف میزند، کافی است.
.jpg)
تکبیرةالاحرام (اللهاکبر)
کودک دستها را تا کنار گوش بالا میبرد و میگوید: «الله اکبر»
با گفتن «الله اکبر» و بالا بردن دستها تا کنار گوش، به حریم مقدس نماز وارد میشویم. این لحظه، آغاز ارتباطی عمیق با پروردگار است و از این پس، انجام برخی کارها بر ما حرام میشود تا تمام توجهمان معطوف به خالق باشد.
قیام و خواندن حمد و سوره
کودک صاف میایستد، دستها روی هم یا کنار بدن و میخواند:
1) سوره حمد
2) یک سوره کوتاه (مثلاً توحید)
.jpg)
.jpg)
رکوع
کودک خم میشود، دستها روی زانوها قرار میگیرد و میگوید:
سبحانَ رَبِّیَ العَظیم و بِحَمدِه یا (سبحان الله، سبحان الله، سبحان الله)
نکات رکوع:
1. خم شدن تا حد گذاشتن دستها روی زانو (کمر صاف، نگاه به زمین)
2. آرامش بدن هنگام گفتن ذکر رکوع
3. ایستادن بعد از رکوع
4. آرامش بدن پس از رکوع
.jpg)
سجده
سجده اول
کودک به سجده میرود، پیشانی روی مهر و میگوید:
سبحانَ رَبِّیَ الاَعلی و بِحَمدِه یا (سبحان الله، سبحان الله، سبحان الله)
.jpg)
نشستن کوتاه بین دو سجده
با مکثی کوتاه، کودک بین دو سجده مینشیند.
سجده دوم
دوباره به سجده میرود و همان ذکر را میگوید.
نکات سجده
1. گذاشتن هفت عضو بدن روی زمین
2. پاک بودن و درست بودن محل پیشانی
3. نبودن چیزی بین پیشانی و مهر
با تمام شدن سجده دوم، يک رکعت نماز به پايان ميرسد؛ يعني تا اينجا، رکعت اول نماز را خواندهایم. بنابراين بطور خلاصه، رکعت اول نماز عبارت است از:
نیت
تکبيره الاحرام (گفتن «الله اکبر» در آغاز نماز)
قرائت (خواندن حمد و سوره)
رکوع و ذکر آن
دو سجده و ذکر آنها
.jpg)
رکعت دوم نماز
پس از تمام شدن رکعت اول نماز، بدون آن که صورت نماز به هم بخورد و يا فاصلهاي ايجاد شود، آرام از جا بلند میشویم و دوباره میایستیم. مثل رکعت اول؛ اول سوره حمد را میخوانیم. بعد یک سوره کوچک دیگر میخوانیم.
قبل از اینکه به رکوع برویم، دستهایمان را جلوی صورتمان میگیریم و دعایی میخوانیم: به این دعا کردن قشنگ میگویند «قنوت»
قنوت
کودک دستها را بالا میآورد و دعا میکند، مثلاً:
«خدایا من را دوست داشته باش» یا صلوات «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد» میفرستد.
نکته: قنوت بهترین جا برای دعاهای کودکانه است.
.jpg)
پس از قنوت، رکوع و سجدهها (دو سجده) را مانند رکعت اول بجا ميآوريم.
دقیقاً مثل قبل:
• رکوع
• سجده اول
• نشستن
• سجده دوم
.jpg)
تشهد
در رکعت دوم هر نماز، پس از تمام شدن سجده دوم بايد در حالي که رو به قبله نشستهايم، «تشهد» نماز را بخوانيم.
.jpg)
سلام
اگر نماز دو رکعتي باشد؛ مانند نماز صبح، بعد از تشهد، با گفتن سلام، نماز را تمام ميکنيم.
.jpg)
آموزش نماز سه رکعتی و چهار رکعتی به کودکان
در نمازهای سه رکعتی و چهار رکعتی، تا آخر رکعت دوم همه چیز دقیقاً مثل نماز دو رکعتی است.
یعنی:
نیت میکنیم
تکبیرهالاحرام میگوییم
رکعت اول را میخوانیم
رکعت دوم را میخوانیم
و تشهد میگوییم
اما اگر نماز ما سه یا چهار رکعتی باشد؛ بعد از گفتن تشهد، سلام نماز را نمیگوییم، بلکه آرام بلند میشویم و رکعت سوم نماز را شروع میکنیم
رکعت سوم نماز
کودک صاف میایستد و فقط سوره حمد را میخواند (سوره دیگر ندارد.) یا بهجای خواندن سوره حمد، میتواند تسبیحات اربعه را بخواند.
تسبیحات اربعه یعنی گفتن این ذکر:
سبحانَ الله
وَ الحَمدُ لِلّه
وَ لا اِلهَ اِلّا الله
وَ اللهُ اَکبَر
این ذکر را میتوان یک بار گفت (برای کودکان کاملاً کافی است).
نکته: برای کودک میتوانید بگویید: این رکعت کوتاهتر است.
.jpg)
رکوع رکعت سوم
کودک خم میشود و میگوید:
سبحانَ رَبِّیَ العَظیم و بِحَمدِه
سجدههای رکعت سوم
سجده اول، نشستن کوتاه، سجده دوم (ذکر همان ذکرهای قبلی است.)
.jpg)
اگر نماز سه رکعتی باشد (مثل نماز مغرب)
تشهد رکعت سوم
بعد از سجده دوم، کودک مینشیند و تشهد را میخواند.
.jpg)
سلام نماز (پایان نماز سه رکعتی)
کودک سلام نماز را میدهد و نماز تمام میشود.
.jpg)
معرفی کتابهای آموزش نماز به کودکان
هیس!! خدا با من کار داره!
کتاب هیس خدا با من کار داره یک کتاب کار آموزشی و تعاملی برای آشنایی کودکان و نوجوانان با نماز و ارتباط با خداوند است. این اثر با زبانی ساده، صمیمی و کودکانه، مخاطب را به دنیای شگفتانگیزی میبرد که در آن خدا با زبان خود سخن میگوید، نماز معنای تازهای پیدا میکند و وضو به تجربهای جذاب تبدیل میشود.
کتاب با استفاده از یک فرشته خیالی و فضایی سرشار از قصه، بازی، جدول، شعر، پرسش و تمرینهای گروهی، آموزش نماز را به فعالیتی شیرین و خلاقانه تبدیل میکند. تصویرگری رنگارنگ و کودکپسند آن نیز جذابیت بصری ویژهای به محتوا میبخشد.
از ویژگیهای بارز این اثر، پرداختن به مبانی اعتقادی نماز، پاسخ به پرسشها و شبهات رایج در ذهن کودکان و نوجوانان، و همچنین تأکید بر آثار فردی و اجتماعی نماز در زندگی روزمره است. این کتاب فقط به آموزش الفاظ و حرکات نماز بسنده نمیکند، بلکه هدف آن ایجاد رابطهای قلبی و ملموس با خداست.
این اثر بهصورت اپیزودیک طراحی شده و از مخاطب میخواهد همراه والدین خود، گامبهگام پیش برود تا نماز به تدریج به عادتی روزانه و دلچسب تبدیل شود. این اثر ویژهی نوکلیفها و همهی کسانی است که میخواهند نماز را با نگاهی تازه و عمیق بیاموزند و زندگی خود را با آن پیوند بزنند.
هیس! خدا با من کار داره!
کتاب باغ سبز نماز
برای آموزش نماز به کودکان و آشنا ساختن آنان با اجزای گوناگون این فریضهی آسمانی، نیاز به شیوههایی نوین و جذاب است. کتاب «باغ سبز نماز» یک دورهی کامل و دلنشین برای این منظور است که با بهرهگیری از قدرت شعر و تصویر، دنیای نماز را به روی کودکان میگشاید.
سراینده این اثر،، حجتالاسلام سیدمحمد مهاجرانی از شاعران نامآشنا و خلاق در عرصهی آموزش مفاهیم دینی به کودکان است. اشعار ایشان، در عین سادگی و روانی، از لطافت و جذابیت خاصی برخوردارند و توانایی انتقال عمیقترین معارف را به زبانی کودکانه دارند.
«باغ سبز نماز» با مفاهیمی ساده، اشعاری آهنگین و تصویرسازیهای رنگارنگ و گیرا، نه تنها توجه کودک را جلب میکند، بلکه مفاهیمی مانند اقامهی نماز، تقویت ارتباط قلبی با خدا و رفتارهای معنوی را به شیوهای ملموس و شیرین برای آنان شرح میدهد.
باغ سبز نماز
کتاب فرشتههای نماز؛ آموزش نماز ویژه دختران
کتاب «فرشتههای نماز؛ آموزش نماز ویژه دختران»، با روایتی ساده و صمیمانه آغاز میشود، دختری که بهتازگی به سن تکلیف رسیده، از احساس نزدیکیاش به خدا هنگام نمازخواندن سخن میگوید و به زیبایی بیان میکند که چگونه این ارتباط معنوی، او را سرشار از شادی و آرامش میکند.
دختر قصه درحالیکه منتظر بازگشت پدر و مادرش از بازار است، از تجربهاش دربارۀ اولین نماز با چادر گلدار خود صحبت و این لحظه را با شیرینی و هیجان خاصی، توصیف میکند.
مجید ملامحمد، نویسنده با توضیحاتی روان، از نیت نماز و طریقۀ درست انجام آن، مثل وضوگرفتن و نحوۀ ایستادن به سمت قبله، سخن میگوید. این روش باعث میشود دختران نهتنها مراحل نماز را یاد بگیرند، بلکه انگیزه و علاقهمندی بیشتری به انجام این فریضه پیدا کنند.
فرشته های نماز
کتاب فرشتههای نماز؛ آموزش نماز ویژه پسران
این کتاب به شکلی خلاقانه و شیرین، تجربۀ پسران در آستانه یادگیری نماز را به تصویر میکشد و مراحل آن را به زبانی ساده و قابلفهم توضیح میدهد. داستان کتاب از لحظهای آغاز میشود که محمد، پسری باهوش و مشتاق، در خانهمانده و والدینش به بیمارستان رفتهاند تا به عمه بیمارشان سر بزنند.
محمد که هنوز به سن تکلیف نرسیده، با اشتیاق تصمیم میگیرد نماز را تمرین کند و مهارت خود را در آن نشان دهد. او در خلال داستان، از آموزشهایی که از والدینش یاد گرفته، سخن میگوید. محمد به زبان خودمانی و ساده به مخاطبان میگوید که چگونه نماز، بخشی از زندگیاش شده و حتی پیش از آن که واجب شود، با عشق و علاقه به آن پرداخته است. سپس، او با شوروشوق سعی میکند مراحل یک نماز ۳ رکعتی ساده را به دیگران آموزش دهد.
در بخشهای دیگر کتاب «فرشتههای نماز؛ آموزش نماز ویژۀ پسران»، با زبانی روان و تصاویری زیبا، مراحل وضو، نیت و انجام صحیح نماز به کودکان آموزش داده میشود. تأکید بر این نکته که نمازخواندن راهی برای ارتباط مستقیم با خداوند مهربان است، یکی از پیامهای کلیدی کتاب به شمار میآید.
فرشته های نماز
کتاب آموزش وضو و نماز
کتاب «آموزش وضو و نماز» تألیف سکینه رجبی رزانی و منتشر شده توسط نشر مداد جادو، یک کتاب آموزشی مصور و شعرگونه است که ویژه کودکان طراحی شده است. این کتاب با روشی جذاب و گامبهگام، مراحل کامل وضو و نماز را با ترتیب منطقی و همراه با تصاویر رنگارنگ و اشعار آهنگین آموزش میدهد تا برای خردسالان و نوآموزان قابل درک و به خاطرسپاری باشد.
از ویژگیهای بارز این کتاب، پوشش کامل ارکان وضو و نماز از ابتدا تا پایان است. در بخش وضو، مراحل به تفکیک و با تصویر آموزش داده میشود. در بخش نماز نیز اجزای اصلی از تکبیرهالاحرام شروع شده و به ترتیب رکوع، سجده، قنوت، تشهد، سلام و تسبیحات در قالب شعر و تصویر ارائه میشود.
این کتاب مناسب کودکان ۵ تا ۱۰ سال است و میتواند به عنوان یک رسانه آموزشی مؤثر در خانه، مهدکودک و مدارس مورد استفاده قرار گیرد.
آموزش وضو و نماز
مجموعه کتاب قصههای احکام برای کودکان
مجموعه شش جلدی «قصههای احکام برای کودکان» با زبانی ساده به بیان احکام عملی دین به کودکان میپردازد. مرتضی دانشمند، نویسنده و شاعر کودک و نوجوان و پژوهشگر قرآنی با آگاهی از تاثیرگذاری روش قصه و داستان برای آموزش مفاهیم دینی به کودکان، در این اثر سعی کرده حقایق و آموزههای دین را در قالب بهترین قصهها، به زبانی ساده، جذّاب و قابل فهم برای کودکان بیان کند.
داستانهای این مجموعه در فضای مدرسه و خانه، به شیوه پرسش و پاسخ بین معلم و دانش آموز و یا والدین و فرزندان روایت میشود، کودکان دراین مجموعه به ترتیب با احکام عملی دین از جمله نماز، تقلید، تیمم،غسل، قسم ، وقف، طهارت و نجاست آشنا میشوند. در کتاب «قصههای احکام برای کودکان» تصاویری منطبق با داستانها توسط مجید صابرینژاد تصویرگری شده است.
از این مجموعه کتابهای «به باغ نماز خوش آمدید»، «نمازهای کلاغی»، و «روزی که ماه دلش گرفت» به نماز و احکام آن میپردازد.
مجموعه قصه های احکام برای کودکان
آموزش نماز به کودکان با بازی
کودکان عاشق بازی هستند و بهترین راه یادگیری برای آنها، آموزش همراه با بازی و سرگرمی است. وقتی آموزش نماز با بازی همراه میشود، کودک بدون فشار و اجبار میتواند با حرکات و اذکار نماز آشنا شود و آرامآرام آن را یاد بگیرد. بازیها کمک میکنند که:
• کودک تمرکز و دقت بیشتری پیدا کند.
• حرکات و اذکار نماز را به یاد بسپارد.
• تجربهای شاد و مثبت از نماز داشته باشد.
در ادامه چند ایده ساده و جذاب برای آموزش نماز با بازی معرفی شده است تا بتوانید در خانه یا کلاس به راحتی اجرا کنید.
بازی (1)
شرکتکنندهها: کلاس (5 تا ۸ نفر از بچهها + مربی) یا خانه (یک یا چند کودک + یک یا دو بزرگتر)
مراحل بازی:
1. همه شرکتکنندهها رو به هم یا رو به مربی/والد میایستند.
2. نام حرکتها اعلام میشود و بچهها باید سریع آن را انجام دهند:
قنوت: دستها مقابل صورت
تکبیرهالاحرام: دستها مقابل گوش
رکوع: دستها نزدیک زانو
***
در این بازی سرعت و دقت مهم است! هر کس سریعتر و درستتر حرکتها را انجام دهد، امتیاز میگیرد. مربی یا والدین میتوانند همراه بچهها بازی کنند و گاهی حرکت اشتباه انجام دهند تا دقت و هیجان بیشتر شود. در خانه، والدین میتوانند بازی را با جایزههای کوچک برای کودک جذابتر کنند.
بازی (2)
حالت ۱: مربی نام یک حرکت نماز را میگوید. بچهها باید ذکر مربوط به آن حرکت را سریع بخوانند.
حالت ۲: مربی یک ذکر نماز را میگوید. بچهها باید حرکت مربوط به آن ذکر را سریع انجام دهند.
مربی یا والدین میتوانند گاهی حرکت یا ذکر اشتباه بگویند تا بچهها بیشتر تمرکز کنند و بازی هیجانانگیز شود.
بازی (3)
1) یک نفر به عنوان توضیحدهنده انتخاب میشود. او باید یک موضوع مرتبط با نماز انتخاب کند، مثل:
حرکات نماز (رکوع، سجده، قیام)
وسایل نماز (سجاده، تسبیح، مهر)
مکانهای نماز (مسجد، محراب، مناره)
زمانهای نماز (اذان، وقت نماز ظهر و عصر)
2) توضیحدهنده بدون اینکه نام موضوع را بگوید، آن را با کلمات خودش توصیف میکند. مثلأ اگر موضوع «سجده» است، میگوید: «این حرکت در نماز انجام میشود و در آن پیشانی بر زمین گذاشته میشود.»
3) بقیه بازیکنان بر اساس توضیحات، موضوع را نقاشی میکنند. هر کس میتواند با خلاقیت خود تصویرش را رسم کند.
آموزش نماز به کودکان ابتدایی (7 تا 12 سال)
در سنین دبستان، کودکان توانایی حفظ ذکرها و درک مفهوم کلی نماز را پیدا میکنند و علاقه زیادی به تشویق و دیده شدن دارند. برای آموزش مؤثر در این سن، بهتر است نماز را کاملتر آموزش داد و تمام مراحل رکوع، سجده و تشهد را به کودک نشان داد، همچنین معنی ساده ذکرها را برای او توضیح داد تا کودک بداند چه میگوید و چرا. رعایت نظم و زمان نماز نیز اهمیت زیادی دارد و میتواند انگیزه کودک را برای انجام نماز در وقت مشخص افزایش دهد.
استفاده از وسایل کمک آموزشی مانند جدول یا کارتهای مراحل نماز، رنگآمیزی و پازل حرکات، سجاده یا مهر آموزشی و ویدیوهای کوتاه و انیمیشن، یادگیری را جذابتر و عملیتر میکند. نکته مهم این است که آموزش در این سن بهتر است با صبر، بازی و تشویق همراه باشد تا کودک تجربهای مثبت و شیرین از نماز پیدا کند و انگیزهاش برای ادامه یادگیری افزایش یابد.
آموزش نماز ویژه دختران
نماز خواندن برای دختران، از نظر حرکات و ترتیب هیچ تفاوتی با نماز پسران ندارد. قیام، رکوع، سجده، قنوت، تشهد و سلام، همگی دقیقاً به همان شکل انجام میشوند و دختران همان نماز را میخوانند که پسران میخوانند.
تفاوت اصلی نماز دختران با پسران، در پوشش هنگام نماز است. دختران هنگام نماز باید بدن خود را بپوشانند و معمولاً از چادر نماز یا پوشش کامل استفاده میکنند. این پوشش کمک میکند کودک با آرامش و تمرکز بیشتری نماز بخواند و حس احترام به این گفتوگو با خدا را تجربه کند.
.jpg)
بنابراین، اگرچه پوشش نماز برای دختران متفاوت است، اما:
1. حرکات نماز کاملاً یکسان است.
2. ترتیب رکعتها تفاوتی ندارد.
3. ذکرها همان ذکرهای نماز است.
.jpg)
چادر نماز کودک باید چگونه باشد؟
آموزش نماز برای دختران وقتی با حس زیبایی، آرامش و انتخاب همراه باشد، بسیار ماندگارتر میشود. چادر نماز فقط یک پوشش نیست؛ برای دختر کودک میتواند نشانهی خاص بودن لحظهی نماز باشد.
ویژگیهای یک چادر نماز مناسب برای دختران:
• سبک و لطیف باشد.
• قد متناسب با قد کودک داشته باشد
• رنگهای شاد و آرامشبخش داشته باشد.
• طرح ساده و کودکانه داشته باشد.
• در آن آزادی حرکت وجود داشته باشد.
اجازه بدهید دخترتان خودش چادر نماز را انتخاب کند. وقتی کودک در این انتخاب نقش دارد، احساس تعلق و علاقهی بیشتری نسبت به چادر و نماز پیدا میکند و نماز برایش به یک تجربهی شیرین و دوستداشتنی تبدیل میشود. در این صورت، کودک با اشتیاق بیشتری سراغ نماز میرود. حتی میتوانید برای او یک چادر نماز مخصوص در نظر بگیرید که فقط هنگام نماز از آن استفاده کند تا این لحظه برایش حس خاص و متفاوتی داشته باشد.
.jpg)
آموزش نماز صبح به کودکان
نماز صبح برای بسیاری از کودکان کمی چالشبرانگیز است، چون بیدار شدن در اول صبح برایشان سخت است. در این مرحله، همراهی و مهربانی والدین نقش مهمی دارد.
راهکارهای ساده و مؤثر:
• خوابیدن زودتر در شب
• بیدار کردن کودک با آرامش و مهربانی
• خواندن نماز در کنار پدر و مادر
• تشویق و توجه بعد از نماز
حتی اگر کودک فقط بیدار شود و مدتی کنار والدین بنشیند، این هم یک قدم ارزشمند در مسیر عادت دادن او به نماز صبح است.
آموزش نماز ظهر و عصر به کودکان
نماز ظهر و عصر معمولاً در طول روز و بعد از مدرسه برگزار میشود و ممکن است کودک خسته باشد. برای اینکه تجربهی نماز برای او مثبت باقی بماند، میتوانید:
• اجازه دهید کمی استراحت کند و انرژیاش برگردد.
• نماز را کوتاه و ساده بخوانید.
• از کودک بخواهید در ابتدا فقط حرکات نماز را همراهی کند، بدون فشار به قرائت.
با این روش، کودک با آرامش و علاقه بیشتری یاد میگیرد که نماز ظهر و عصر را انجام دهد.
آموزش نماز مغرب و عشاء به کودکان
نماز مغرب و عشاء معمولاً بهترین فرصت برای آموزش نماز به کودکان است، چون خانواده دور هم جمع هستند و کودک نسبتاً بیدار و آرام است.
• میتوانید نماز را به صورت جماعت خانوادگی بخوانید؛ این کار تأثیر فوقالعادهای در علاقهمند شدن کودک به نماز دارد.
• حتی اگر کودک هنوز کامل نماز نمیخواند، همراهی در حرکات و حضور کنار خانواده، تجربهای شیرین و مثبت برای او خواهد بود.
جمعبندی
آموزش نماز به کودکان، سفری زیبا از شناخت تا عشق است. این سفر زمانی موفق خواهد بود که بهجای اجبار و ترس، با صبر، بازی و همراهی طی شود. هر کودک دنیای منحصربهفرد خود را دارد و ما به عنوان والدین و مربیان، راهنمایانی هستیم که باید این مسیر معنوی را برای او شیرین و جذاب کنیم.
به یاد داشته باشید:
• کودک شما بیش از هر چیز به الگوی عملی شما نیاز دارد. نمازی که با اشتیاق و حضور قلب میخوانید، تأثیرگذارترین درس است.
• کیفیت مهمتر از کمیت است. یک نماز کوتاه اما با توجه و شادی، ارزشمندتر از نمازی طولانی با اکراه است.
• این مسیر، مسابقه نیست. پیشرفت تدریجی کودک را جشن بگیرید، حتی اگر تنها با ایستادن کنار شما در نماز آغاز شود.
امیدواریم این راهنما، نقطهی شروعی باشد برای ساختن تجربهای مثبت و ماندگار از نماز در دل فرزندانتان. به خود و کودکانتان اعتماد کنید. خداوند مهربان، این نیت پاک و تلاش صادقانهی شما را خواهد دید و برکت خواهد بخشید.
.jpg)