کتاب هویت مصرفی در مناطق آزاد؛ با تاکید بر منطقه آزاد ارس شهر تبریز نوشته ی مهدی اکبری گلزار، به تحلیل تأثیرات اجتماعی - فرهنگی مناطق آزاد می پردازد.

فصل اول این اثر در مورد برنامه های توسعه ی منطقه است. در فصل دوم نظریات مرتبط با این موضوع مورد بررسی قرار می گیرد و سعی شده است چارچوبی مفهومی برای مطالعه ی پیش رو از آن استخراج گردد. در فصل سوم ملاحظات روش شناسی مورد استفاده، کنکاش و به وضوح مطرح گردیده اند. در فصل چهارم تغییرات هویتی به وجود آمده در شهر تبریز مورد بررسی قرار گرفته تا نشان دهد چگونه شهر تبریز از یک شهر فرهنگی و تاریخی تبدیل به یک شهر مصرفی و نمایشی گردیده است.

به طور کلی هدف از نگارش کتاب حاضر شناخت تأثیرات مناطق آزاد بر فرهنگ جامعه از طریق مطالعه ی موردی منطقه ی آزاد ارس شهر تبریز است. به همین منظور در فصل پنجم تحلیلی تجربی از تجربه ی زیسته ی مردم شهر تبریز در رابطه با مناطق آزاد مورد بحث قرار گرفته و نمونه هایی از نظرات آن ها نیز برای روشن تر شدن مباحث آورده شده است.

در مجموع از 50 نفر مصاحبه گرفته شده که 12 مصاحبه چه در هنگام مصاحبه و چه در حین پیاده نمودن آن ها با توجه به شرایط محیطی و شرایط پاسخ دهی مشارکت کنندگان کنار گذاشته شده اند. چند مصاحبه نیز در مرحله ای که به تکرار رسیده برای اطمینان بیشتر با رجوع به میدان گرفته شده است. در مجموع 28 مصاحبه ی مفید تهیه و بعد از آوانگاری و پیاده نمودن تمامی مصاحبه ها سعی شده با استفاده از کدگذاری باز و منظور اصلی کلام مصاحبه شوندگان استخراج شود.

در فصل آخر نیز به مفهوم هویت مصرفی و مصرف تجملاتی پرداخته می شود و ارتباط آن را با تأسیس منطقه ی آزاد ارس مورد کنکاش قرار می گیرد.

در بخشی از کتاب هویت مصرفی در مناطق آزاد؛ با تاکید بر منطقه آزاد ارس شهر تبریز می خوانیم:

آب و هوای تبریز معتدل و نیمه مرطوب است. این شهرستان از شمال به شهرستان های اهر و شبستر، از خاور به شهرستان های سراب و میانه و از جنوب به شهرستان مراغه و از باختر به دریاچه ارومیه و آذربایجان غربی محدود می شود. تبریز در مسیر مناسب ترین و مهم ترین راه های ارتباطی با شمال خاور (اردبیل، کرانه های خزر، آستارا)، خاور (میانه، قزوین، تهران)، باختر (امتداد مرند، خوی، ارزوم ترکیه) و شمال (مسیر مرند-جلفا، ایروان، باکو، تفلیس) واقع شده است. از این رو راه ارتباطی تبریز همواره مورد توجه جهانگردان و مهاجمان و بازرگانان در درازای تاریخ بوده است.

استان آذربایجان شرقی در منطقه ی شمال غرب کشور قطب صنعتی و صنایع غذایی به شمار می رود و از نظر صادرات غیرنفتی مقام اول را در کشور داراست. تولیدات عمده ی صنعتی در این منطقه عبارت اند از: مواد غذایی، مواد شیمیائی، چرم، کانی غیرفلزی، فلزات اساسی، ماشین آلات نساجی و فرش.

از عمده مزایا و فرصت های استان در این حوزه می توان به وجود شهر مرزی جلفا که از طریق خط آهن نخجوان، ایروان و تفلیس به جمهوری اکراین و بنادر دریای سیاه وصل می شود و ارتباط جاده ای و ریلی آن را در مسیر بزرگراه آسیایی و کریدر تراسیکا قرار می دهد، پتانسیل استفاده از انرژی های نو در تولید برق آبی، انرژی بادی و انرژی خورشیدی، نرخ بالای مشارکت اقتصادی و اشتغال زنان با کسب رتبه ی 5 در سال 1395، وجود منطقه ی آزاد تجاری و صنعتی ارس و 8 منطقه ی ویژه ی اقتصادی در مناطق مختلف استان، وجود گمرکات تبریز، مراغه، سهلان، جلفا و بازارچه های مرزی جلفا و نوردوز، وجود 6132 اثر تاریخی نیازمند حفاظت، 64 موزه، وجود صنایع دستی متنوع و قوی مانند فرش و ورنی که شهرتی جهانی برای استان در زمینه ی صنایع دستی به ارمغان آورده اند.

نقش تاریخی در صنایع نساجی و صنعت چرم، بازار تبریز که با مساحتی حدود یک کیلومترمربع، بزرگ ترین بازار سرپوشیده جهان است و به عنوان نخستین بازار جهان در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است، وجود 43 منطقه ی نمونه ی گردشگری و 92 روستای هدف که در این میان، روستای کندوان از شهرت جهانی برخوردار بوده و دارای عملکرد فراملی است (مرکز بررسی های استراتژیک ریاست جمهوری، 1396).

نظرات کاربران و نقد و بررسی هویت مصرفی در مناطق آزاد