صفحات کتاب

کنگره

دیویی

کتابشناسی ملی

شابک

سال نشر

<h2 style="text-align: justify;">معرفی کتاب اراده آزاد و ناتعین&zwnj; گرایی&nbsp;</h2>
<p style="text-align: justify;">کتاب <strong>اراده آزاد و ناتعین&zwnj;گرایی </strong>اثری از&nbsp; بهرام علیزاده می&zwnj;باشد که در انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی منتشر شده است.</p>
<p style="text-align: justify;">کتاب <strong>اراده آزاد و ناتعین&zwnj;گرایی</strong> به مسئله اختیار می&zwnj;پردازد و به&zwnj;طور خاص، ارتباط میان آزادی اراده و مفاهیمی چون موجبیت و ناموجبیت را مورد بررسی قرار می&zwnj;دهد. مفاهیمی مثل تعیّن&zwnj;انگاری، ناتعیّن&zwnj;انگاریف ضرورت و شانس در محور این بحث قرار دارند. این مباحث هرچند به حیطه متافیزیک تحلیلی تعلق دارند، محدود به این حیطه نیستند و لوازم و تبعات بسیاری در ساحت دین، اخلاق و حقوق دارند.</p>
<p style="text-align: justify;">اثر حاضر در هفت فصل به مباحثی چون پاسخ ناهمسازگرایانه به مسئله اراده آزاد، پاسخ همسازگرایانه به مسئله اراده آزاد، عدم تعیّن و کنترل و مروری اجمالی به نظر فلاسفه مسلمان در باب اختیار پرداخته است.</p>
<p style="text-align: justify;">فصل اول به ایضاح مفاهیم کلیدی بحث پرداخته&zwnj; مفاهیمی از قبیل &laquo;آزادی&raquo;، &laquo;اراده&raquo;، &laquo;مسئولیت&zwnj;پذیری اخلاقی&raquo;، &laquo;تعیّن&zwnj;گرایی&raquo;، &laquo;پیش&zwnj;بینی&zwnj;پذیری&raquo;، &laquo;قوانین طبیعت&raquo;، &laquo;تقدیرانگاری&raquo;. در ادامۀ همین فصل &laquo;مسئلۀ کلاسیک&raquo; ارادۀ آزاد از &laquo;مسئلۀ جدید&raquo; تفکیک شده است.<br>فصل دوم به ناهمسازگرایی و مهم&zwnj;ترین استدلال به سود آن، یعنی &laquo;دلیل استلزام&raquo; پرداخته&zwnj;. دلیل استلزام در دوران معاصر با نام پیتر ون اِن&zwnj;واگن گره خورده است. لذا در این فصل عمدتاً از صورت&zwnj;بندی&zwnj;های او در کتاب &laquo;رساله&zwnj;ای دربارۀ اراده آزاد&raquo; استفاده شده است.<br>فصل سوم به همسازگرایی اختصاص یافته است. همسازگرایان با تفکیک معنایی میان &laquo;ضرورت&raquo; و &laquo;اجبار&raquo;، معتقدند آزادی با ضرورت تعارضی ندارد و این اجبار است که آزادی را تهدید می&zwnj;کند. مثال&zwnj;های فرانکفورت و قرائت&zwnj;های جدیدتر آن در همین فصل بررسی شده است. در پایان این فصل نقدهایی بر همسازگرایی مطرح شده است که از مهم&zwnj;ترین آنها می&zwnj;توان به سطحی&zwnj;بودن آزادی همسازگرایانه اشاره کرد.&nbsp;<br>در فصل چهارم رویکرد شکاکانه به مسئلۀ ارادۀ آزاد طرح گردیده. شکاکیت مدعی است که ارادۀ آزاد مفهومی تهی و فاقد مصداق واقعی است؛ اما این نکته اهمیت دارد که شکاکان آن معنایی از آزادی را انکار می&zwnj;کنند که &laquo;معنای قوی&raquo; نامیده می&zwnj;شود و در مقابلِ &laquo;معنای ضعیف&raquo; یا همسازگرایانۀ آزادی قرار دارد. اما این نکته نیز مهم است که بدانیم شکاکانِ معاصر اغلب التزامی به صدق تعین&zwnj;گرایی ندارند. آنها معتقدند که ارادۀ آزاد اختیارگرایانه علی&zwnj;الاصول غیرممکن است، حتی اگر تعین&zwnj;گرایی کاذب باشد.&nbsp;<br>شکاکیتی که در فصل پنجم طرح و بسط داده می&zwnj;شود، نوعی شکاکیت متافیزیکی است که تلاش می&zwnj;کند از طریق استدلال&zwnj;های پیشینی انسجامِ اختیارگرایی را هدف قرار دهد؛ اما تجربۀ آزادی ریشه در تجربۀ شخصی ما انسان&zwnj;ها نیز دارد. این درک بی&zwnj;واسطه، شکاکان را با مسئلۀ بسیار جدیِ دیگری مواجه می&zwnj;کند که همان &laquo;تجربۀ پدیداریِ&raquo; ارادۀ آزاد است. شکاکان باید بتوانند تبیینی ارائه کنند از اینکه چرا با وجود اینکه ارادۀ آزاد اختیارگرایانه مفهومی نامنسجم و ممتنع&zwnj;الوقوع است، چنین تجربۀ پدیداری گسترده&zwnj;ای از عاملیت و کنترل (احساس آزادی) در بین انسان&zwnj;ها وجود دارد. از قضا تبیین&zwnj;های شکاکانه&zwnj;ای نیز از این تجربۀ پدیداری از سوی آنها بیان شده است. در این فصل با تمرکز بر دو پروژۀ تحقیقاتی معاصر ـ پروژۀ دنیل وگنر در کتاب مشهور توهم ارادۀ آگاهانه و آزمایش&zwnj;های بنیامین لیبت ـ گونه&zwnj;ای از شکاکیت که محقق محترم آن را شکاکیت پسینی در باب ارادۀ آزاد نامیده&zwnj; است صورت&zwnj;بندی شود.<br>در فصل ششم پس از طرح سه قرائت مختلف از اختیارگرایی ـ غیرعلی، رویدادی علّی، عاملی علّی ـ درنهایت از اختیارگرایی عاملی ـ علّی دفاع شده است. طرفداران این دیدگاه معتقدند که تنها راه نجات ارادۀ آزاد در برابر استدلال&zwnj;های شکاکانه همین است. محقق نیز تلاش کرده&zwnj; با توسل به این دیدگاه، پاسخی به معضل معقولیت و مسئلۀ شانس بدهد<br>در نهایت، در فصل هفتم مروری اجمالی به نظر فلاسفۀ مسلمان در باب اختیار مطرح شده است. صورت&zwnj;بندی ذکرشده در این فصل خام و تنها نقطۀ شروعی است برای تحقیقات مفصل&zwnj;تری که امیدواریم در آیندۀ نزدیک به&zwnj;ثمر نشیند.</p>
<h2 style="text-align: justify;">گزیده کتاب اراده آزاد و ناتعین&zwnj; گرایی&nbsp;</h2>
<p style="text-align: justify;">با نگاهی به جهان پیرامون با دو دسته از امور روبه&zwnj;رو&zwnj; می&zwnj;شویم: 1. کنترل&zwnj;پذیرها 2. کنترل&zwnj;ناپذیرها. رویدادهای مربوط به زمان گذشته (مثلاً اینکه در کدام کشور و شهر متولد شده&zwnj;ایم)، بعضی رویدادهای مربوط به آینده (مثل مرگ)، بعضی از ویژگی&zwnj;های جسمانی (مثل رنگ پوست) و حتی بعضی از ویژگی&zwnj;های روانی (از جمله برخی احساسات) همگی کنترل&zwnj;ناپذیرند، اما اعمالی که اکنون یا در آینده قصد انجامشان را داریم، از جمله امور کنترلی حساب می&zwnj;شوند. در زندگی عادی احساس آزادی و کنترل بر عمل امری مسلم تلقی می&zwnj;شود. بسیاری از ارزش&zwnj;های تثبیت&zwnj;&zwnj;شده زندگی از این تصور ناشی می&zwnj;شود که خود را موجودی آزاد و قدرتمند در کنترل جهان می&zwnj;دانیم، پیروزی و شکست، پاداش و مجازات، مسئولیت&zwnj;پذیری و بسیاری از ارزش&zwnj;&zwnj;های دیگر با مفهوم &laquo;کنترل&raquo; معنا می&zwnj;&zwnj;یابند. ظاهراً که همه چیز روشن است! پس چرا ذهن فیلسوفان تا این اندازه درگیر مسئله آزادی و کنترل است...</p>
<p></p>

اراده آزاد و ناتعین گرایی

بهرام علیزاده

<h2>معرفی انتشارات سازمان پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی</h2>

<p>پس از پشت سر گذاشتن جنگ تحمیلی و بعد از آن که کم کم فضا برای ظهور و بروز اندیشه های فکری متفاوت آزاد شد. از طرفی ذهن هایی که تاکنون درگیر جنگ و حوادث آن بودند مجال تحقیق و تفکر یافتند و از سوی دیگر دشمن که در عصر پیکار سخت افزاری راه به جایی نبرده بود رو به عرصه فرهنگی آورد. ایجاد شبهات، تهیه مطالبی با محتوای زرد توسط دست&zwnj;های نفوذ در داخل کشور از یک سو و لزوم کار و تلاش در عرصه&zwnj;های مختلف فرهنگی نظری آسیب&zwnj;شناسی فرهنگی، حفظ فرهنگ ملی و مذهبی، تلاش در عرصه پاسخگویی به شبهات و تولید محتوای مناسب برای خوراک فکری اقشار تحصیلکرده و اهل مطالعه از سوی دیگر لزوم تشکیل موسسات فرهنگی همسو با انقلاب را بسیار نمایان ساخت.<br />
حسب الامر فرمایش رهبر بزرگ انقلاب در راستای فعالیت سالم فرهنگی آقای علی اکبر رشاد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی را به عنوان نهاد علمی فکری دانشگاهی حوزوی با اهداف نظریه پردازی و نوآوری علمی در جهت توسعه و تعمیق معرفت دینی، بسط مطالعات راهبردی و کاربردی گره گشا در قلمرو حکمت و اندیشه دینی و فرهنگ و معارف اسلامی، تعمیق و تحکیم بنیادهای معرفتی گفتمان فکری انقلاب اسلامی، رفع نیازهای نظری جمهوری اسلامی زمینه نظامات اجتماعی رفتاری اسلام، ارائه الگوی مناسب اسلامی ایرانی، فعالیت در حوزه دین پژوهی فرهنگ و اندیشه و نظامات اسلامی ناظر بر نیازها و نظریه های نوپدید در سال 1373 تاسیس کرد. چند موسسه وابسته از جمله مرکز مطالعات پیشرفت و تمدن، مرکز رشد و نوآوری علوم انسانی اسلامی و کانون اندیشه جوان برای تحقق اهداف مشخص شده در اساسنامه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با وی همکاری می&zwnj;کنند. دفتر و فروشگاه مرکزی سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در تهران است اما این سازمان درشهر مقدس قم هم دارای دفتر و فروشگاه ارائه محصولات می&zwnj;باشد.<br />
این پژوهشگاه دارای شخصیت حقوقی مستقل و در حکم نهاد عمومی و غیر دولتی فعالیت می کند و شامل چهار پژوهشکده در حیطه های فرهنگ و مطالعات اجتماعی، دانشنامه نگاری دینی، نظام&zwnj;های اسلامی، حکمت و دین پژوهی است که هرکدام از این پژوهشکده های شامل چند گروه علمی با عناوین مختلف هستند و اهداف و برنامه های خاصی را دنبال می&zwnj;کنند و تولیدات محتوایی متناسب با نیاز جامعه و مسائل روز در حیطه های مختلف تهیه می نمایند. سازمان انتشارات قسمتی از موسسه است که وظیفه چاپ و انتشار محتواهای تولید شده را به عهده دارد.</p>

<h2>آدرس دفتر مرکزی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی</h2>

<p>تهران، خیابان شهید بهشتی، تقاطع اتوبان مدرس، پلاک56<br />
تلفن: 02188503341</p>


سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

تعداد صفحات نسخه دیجیتال

کتاب

اسلام و معارف

فلسفه و معرفت

فروشگاه اینترنتی فراکتاب

نظرات کاربران و نقد و بررسی اراده آزاد و ناتعین گرایی