صفحات کتاب

کنگره

دیویی

کتابشناسی ملی

شابک

سال نشر

<h2>معرفی کتاب الگوریتم جهاد (جلد اول)</h2>
<p><strong>کتاب الگوریتم جهاد (جلد اول)</strong>، اثر استاد عبدالحمید واسطی تلاش می&zwnj;کند تا مراحل قدم به قدم دست&zwnj;یابی به فهم موجه از دین را مبتنی بر اصول و فقه جواهری ارائه کند و در هر مرحله شاخص&zwnj;های اعتبارسنجی داده&zwnj;ها و پردازش&zwnj;ها نیز به تفصیل مورد بررسی قرار گیرد.</p>
<p>علم اصول فقه که مبناسازی برای استنباط موجه را به عهده دارد، سبدی از مبانی و نظریه&zwnj;های پشتیبان برای استنباط را در اختیار قرار داده است؛ ولی مسیر قدم&zwnj;به&zwnj;قدم استنباط که این مبانی و نظریه&zwnj;های پشتیبان در آن مسیر جانمایی شده باشند، بیان نشده است، لذا نیاز به &laquo;روش&raquo; برای رسیدن به نتایج و نیاز به تبیین مراحل قدم&zwnj;به&zwnj;قدم تحقق آن روش، سبب توجه به &laquo;الگوریتم&zwnj;ها&raquo; شد.</p>
<p>الگوریتم، اصطلاحی ریاضی است که برای تعیین مراحل قدم&zwnj;به&zwnj;قدم حل یک مساله و انجام یک کار با تمام جزئیاتش به کار&zwnj; می&zwnj;رود و با استفاده از آن، به دقیق&zwnj;سازی پرداخته&zwnj; می&zwnj;شود تا در کوتاهترین مسیر و بدون خطا به نتیجه رسیده شود.</p>
<h2>درباره کتاب الگوریتم جهاد (جلد اول)</h2>
<p>در کتاب الگوریتم جهاد تلاش شده است تا میان کارکرد الگوریتم&zwnj;ها و عملیات استنباط فقهی ارتباط برقرار شود و مسیر قدم&zwnj;به&zwnj;قدمی که فقهاء در استنباط حکم طی&zwnj; می&zwnj;کنند، تبیین شود و البته این تبیین براساس مبانی اصول فقهی و با استفاده از عملیات میدانی خود فقهاء صورت گرفته است.فقیه، در مسیر کلی استنباط، ابتدا با مساله روبرو&zwnj; می&zwnj;شود، سپس به ادله مراجعه&zwnj; می&zwnj;کند تا پاسخ مساله را پیدا کند.</p>
<p>این مسیر، حداقل با طی فرآیندهایی انجام&zwnj; می&zwnj;شود. نویسنده این فرایندها را شامل فرآیندهای مساله&zwnj;شناسی، کشف حداکثری آیات و روایاتی که احتمالا به مساله مربوط&zwnj; می&zwnj;&zwnj;شوند، کشف حداکثری قرائنی که احتمالا به مساله مربوط&zwnj; می&zwnj;شوند، تصفیه اولیه گزاره&zwnj;&zwnj;های غیرموجه، تنظیم و ترتیب ادله، تولید اصل اولیه عقلی و عقلایی، استظهار از ادله قرآنی و فرآیند جمع دلالی ادله قرآنی&zwnj; برمی&zwnj;شمارد.</p>
<p>فرآیندهای استظهار از روایات، بررسی انسجام روایات با قرآن، جمع دلالی روایات، یافتن حداکثری اقوال فقهاء در حکم مساله و استدلال آن&zwnj;ها، بررسی تطبیقی میان نتایج حاصل شده با استنباط انجام شده توسط فقهاء، تشخیص اصل&zwnj;&zwnj;های محتملا متناسب با مساله، ایجاد انسجام میان اصل&zwnj;&zwnj;های احتمالی جاری در مساله، تطبیق اصل بر مساله و صدور حکم، کشف تبعات و لوازم اجرایی حکم شرعی، حل مشکلات احتمالی اجرای حکم و فرآیند صدور متن فتوا از دیگر فرایندهای مسیر کلی در استنباط&zwnj; می&zwnj;باشد.</p>
<p>هر کدام از مراحل فوق، نیازمند پاسخ به این سوال است که &laquo;این فرآیند چگونه باید اجرا شود؟&raquo;؛ کتاب الگوریتم اجتهاد به دنبال پاسخ به این سوال در مراحل فوق&zwnj;الذکر است و در چهار جلد پیش&zwnj;بینی شده است.</p>
<p>جلد اول؛ الگوریتم مساله شناسی، دلیل&zwnj;یابی و قرینه&zwnj;یاب؛</p>
<p>جلد دوم را الگوریتم استظهار از ادله؛</p>
<p>جلد سوم را الگوریتم جمع دلالی؛</p>
<p>جلد چهارم، الگوریتم اصول عملیه</p>
<p>کتاب حاضر، جلد اول از این مجموعه است که تلاشی برای دقیق&zwnj;سازی و شاخص &zwnj;سازی در فرآیندهای استنباط، در سه محورِ &laquo;مساله شناسی، دلیل&zwnj;یابی و قرینه&zwnj;یابی&raquo; است و در ۱۴ بستۀ روشی که حاوی ۱۲۰ دستورالعمل علمی برای رسیدن به استنباط روشمند است، ارائه شده است. این الگوریتم، در یک مصداق که &laquo;تعیین حکم هبه زوج به زوجه&raquo; است در همین کتاب تطبیق شده و با نتایج استنباطات فقهاء مقایسه و ارزیابی گردیده است. این ارزیابی نشان داد که&zwnj; می&zwnj;توان از این الگوریتم با اطمینان استفاده کرد.</p>
<p>مولف کتاب الگوریتم جهاد در خصوص این بسته&zwnj;های ۱۴گانه می&zwnj;گوید: بسته اول به روش مواجهه با مساله و تبدیل موضوع به مساله و به اصطلاح فقهی و اصولی چگونگی &laquo;تحریرالمساله یا تنقیح&zwnj;المساله یا تنقیح محل نزاع&raquo;&zwnj; می&zwnj;پردازد. بسته دوم، مربوط به چگونگی تحلیل مفردات مساله و معنای لغوی آنهاست، بسته سوم به چگونگی دست یابی به تعریف اصطلاحیِ مفردات مساله پرداخته است؛ بسته چهارم چگونگی احتمال&zwnj;پردازی برای تعیین انواع حالات محتمل در مساله را بررسی&zwnj; می&zwnj;کند.</p>
<p>بسته پنجم به مرحله دلیل&zwnj;یابی وارد&zwnj; می&zwnj;شود و چگونگی تشخیص مفاهیم مرتبط و کلیدواژهای لازم برای جستجو در ادله مربوط به مساله و چگونگی دست یابی حداکثری به ادله را بیان&zwnj; می&zwnj;کند؛ بسته ششم، روش قدم&zwnj;به&zwnj;قدم جستجوی حداکثری نسبت به آیات مرتبط را ارائه کرده است؛ بسته هفتم روش قدم&zwnj;به&zwnj;قدم جستجوی حداکثری در روایات را توضیح داده است به طوری که به اصطلاح فقهی و اصولی، &laquo;یأس عن الفحص&raquo; حاصل شود. از بسته هشتم وارد به مرحله &laquo;قرینه&zwnj;یابی&raquo;&zwnj; می&zwnj;شویم تا بتوان تمام قرائن محتملی که ممکن است مدلول ادله را تحت تاثیر قرار دهد و اکتشاف شود؛ لذا بسته نهم به چگونگی کشف قرائن عقلی&zwnj; می&zwnj;پردازد و بسته دهم چگونگی کشف مقاصد&zwnj;الشریعه را بیان&zwnj; می&zwnj;کند؛ بسته یازدهم چگونگی کشف عمومات فوقانی و مذاق شارع را توضیح داده است، بسته دوازدهم به چگونگی کشف اشباه و نظائر براساس قرائت شیعی پرداخته است و در قسمت پایانی، بسته سیزدهم چگونگی کشف اسباب نزول آیات و بسته چهاردهم چگونگی کشف اسباب صدور احادیث را توضیح داده است.</p>
<p>با طی این مراحل، مجموعه ادله و قرائن مرتبط با مساله آماده شده است تا به مرحله استظهار برود که جلد دوم این مجموعه به الگوریتم استظهار اختصاص دارد.</p>
<h2>گزیده کتاب الگوریتم جهاد (جلد اول)</h2>
<p>فقهاء عظام در طول زمان در استنباطات فقهی، براساس روش&zwnj;&zwnj;&zwnj;هایی که مبانی آنها در علم &laquo;اصول&zwnj;&zwnj;&zwnj;فقه&raquo;، مستندسازی شده است عمل کرده&zwnj;&zwnj;&zwnj;اند، ولی به علت عدم برجسته&zwnj;&zwnj;&zwnj; بودن مباحث روش&zwnj;&zwnj;&zwnj;شناختی، روش اِعمال شده، در پشت&zwnj;&zwnj;&zwnj;صحنۀ تحلیل&zwnj;&zwnj;&zwnj;های آن&zwnj;ها قرار گرفته است که در برخی موارد به &zwnj;&zwnj;&zwnj;سرعت قابل تشخیص و در برخی موارد نیاز به اکتشاف و اصطیاد دارد.</p>
<p>تلاش این کتاب برای یافتن پاسخ سوال زیر است: آیا می&zwnj;&zwnj;&zwnj;توان این روش&zwnj;&zwnj;&zwnj;ها را با تمام جزئیاتی که در ذهن فقیه می&zwnj;&zwnj;&zwnj;گذرد کشف کرد و شبیه&zwnj;&zwnj;&zwnj;سازی نمود؟</p>
<p>اگر استنباط (اجتهاد در اصطلاح فقهی)، تلاش معرفتی روشمند برای کشف موجّه &laquo;نظر شارع= حُکم&raquo; در مورد &laquo;فعل مکلف&raquo; باشد و اگر عملیات استنباط و اجتهاد (فرایند استنباط)، فعل&zwnj; و انفعالاتی باشد که فقیه برای کشف نظر شارع، به&zwnj;صورت مرحله&zwnj;به&zwnj;مرحله انجام می&zwnj;دهد تا از نقطه شروع (مواجه با مساله)، به نقطه پایان (صدور فتوی) برسد؛ و اگر روش&zwnj;شناسی و ارائه الگوریتم که تعیین و توصیف دقیقِ مرحله &zwnj;به&zwnj;مرحله و قدم&zwnj;به&zwnj;قدمِ عملیات حل یک مساله است، به&zwnj;طوری که نقطه آغاز و پایان، تعداد مراحل، ترتّب منطقی مراحل، دستورالعمل&zwnj;های اجرایی در هر مرحله بدون حفره میان دستورالعمل&zwnj;ها، توصیف شده باشد، آنگاه به&zwnj;نظر می&zwnj;رسد که می&zwnj;توان عملیات اجتهاد و استنباط را به&zwnj;صورت الگوریتمی توصیف کرد.</p>

الگوریتم اجتهاد (جلد اول)

عبدالحمید واسطی

<h2>معرفی انتشارات سازمان پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی</h2>

<p>پس از پشت سر گذاشتن جنگ تحمیلی و بعد از آن که کم کم فضا برای ظهور و بروز اندیشه های فکری متفاوت آزاد شد. از طرفی ذهن هایی که تاکنون درگیر جنگ و حوادث آن بودند مجال تحقیق و تفکر یافتند و از سوی دیگر دشمن که در عصر پیکار سخت افزاری راه به جایی نبرده بود رو به عرصه فرهنگی آورد. ایجاد شبهات، تهیه مطالبی با محتوای زرد توسط دست&zwnj;های نفوذ در داخل کشور از یک سو و لزوم کار و تلاش در عرصه&zwnj;های مختلف فرهنگی نظری آسیب&zwnj;شناسی فرهنگی، حفظ فرهنگ ملی و مذهبی، تلاش در عرصه پاسخگویی به شبهات و تولید محتوای مناسب برای خوراک فکری اقشار تحصیلکرده و اهل مطالعه از سوی دیگر لزوم تشکیل موسسات فرهنگی همسو با انقلاب را بسیار نمایان ساخت.<br />
حسب الامر فرمایش رهبر بزرگ انقلاب در راستای فعالیت سالم فرهنگی آقای علی اکبر رشاد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی را به عنوان نهاد علمی فکری دانشگاهی حوزوی با اهداف نظریه پردازی و نوآوری علمی در جهت توسعه و تعمیق معرفت دینی، بسط مطالعات راهبردی و کاربردی گره گشا در قلمرو حکمت و اندیشه دینی و فرهنگ و معارف اسلامی، تعمیق و تحکیم بنیادهای معرفتی گفتمان فکری انقلاب اسلامی، رفع نیازهای نظری جمهوری اسلامی زمینه نظامات اجتماعی رفتاری اسلام، ارائه الگوی مناسب اسلامی ایرانی، فعالیت در حوزه دین پژوهی فرهنگ و اندیشه و نظامات اسلامی ناظر بر نیازها و نظریه های نوپدید در سال 1373 تاسیس کرد. چند موسسه وابسته از جمله مرکز مطالعات پیشرفت و تمدن، مرکز رشد و نوآوری علوم انسانی اسلامی و کانون اندیشه جوان برای تحقق اهداف مشخص شده در اساسنامه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با وی همکاری می&zwnj;کنند. دفتر و فروشگاه مرکزی سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در تهران است اما این سازمان درشهر مقدس قم هم دارای دفتر و فروشگاه ارائه محصولات می&zwnj;باشد.<br />
این پژوهشگاه دارای شخصیت حقوقی مستقل و در حکم نهاد عمومی و غیر دولتی فعالیت می کند و شامل چهار پژوهشکده در حیطه های فرهنگ و مطالعات اجتماعی، دانشنامه نگاری دینی، نظام&zwnj;های اسلامی، حکمت و دین پژوهی است که هرکدام از این پژوهشکده های شامل چند گروه علمی با عناوین مختلف هستند و اهداف و برنامه های خاصی را دنبال می&zwnj;کنند و تولیدات محتوایی متناسب با نیاز جامعه و مسائل روز در حیطه های مختلف تهیه می نمایند. سازمان انتشارات قسمتی از موسسه است که وظیفه چاپ و انتشار محتواهای تولید شده را به عهده دارد.</p>

<h2>آدرس دفتر مرکزی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی</h2>

<p>تهران، خیابان شهید بهشتی، تقاطع اتوبان مدرس، پلاک56<br />
تلفن: 02188503341</p>


سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

تعداد صفحات نسخه دیجیتال

کتاب

اسلام و معارف

دین پژوهی

روش‌ شناسی استنباطی در سه محور مسئله یابی، دلیل یابی و قرینه یابی

فروشگاه اینترنتی فراکتاب

نظرات کاربران و نقد و بررسی الگوریتم اجتهاد (جلد اول)