معرفی کتاب تمدن شناسی

کتاب تمدن شناسی نوشته عطاء الله بیگدلی می‌باشد و انتشارات سدید آن را به چاپ رسانده است. ظهور و سقوط تمدن‌ها در ادوار مختلف تاریخی از علل و عوامل متعددی سرچشمه می‌گیرد. علل و عواملی که نوع تحلیل و توجه به آن در ظهور و سقوط تمدن‌های دیگر بی‌تاثیر نخواهد بود.

همین مسئله اساسی است که زمینه‌ساز توجه جدی اندیشمندان غربی علی‌الخصوص شرق‌شناسان پس از عصر روشنگری را به نگارش و تحلیل تاریخی تمدن‌های بزرگ واداشته است و این تحلیل‌ها بسترساز ساخت اندیشه‌ای اندیشمندان مشرق‌زمین گردیده و از همین رو در وابستگی اندیشه‌ای ما به غرب تأثیر غیرقابل انکار داشته است.

در مقابل این جریان‌سازی تحلیلی از وقایع تاریخی و علل ظهور و سقوط تمدن‌ها توسط اندیشمندان غربی، در دوران معاصر علماء اسلامی تلاش داشته‌اند تحلیل‌های تمدنی بریافته از مبانی اسلامی را احیاء و از خلال مباحث کلامی و معرفتی بسط و گسترش دهند. چنین تراثی از اندیشمندان اسلامی پایه‌گذار مبانی گردیده است که زمینه ساز شکل‌گیری انقلاب اسلامی شده است.

کتاب تمدن شناسی در همین راستا سعی داشته تا انگاره های تاریخی- تمدنی و دلایل ظهور و سقوط تمدن ها و وضعیت تمدنی انقلاب اسلامی را تحلیل کند.

عطاء الله بیگدلی کتاب را با طرح یک پرسش آغاز می‌کند: “تمدن‌ها چگونه ظهور می‌کنند و چرا و چگونه سقوط می‌کنند؟” نویسنده در پنج فصل به دنبال پاسخ‌گویی به این پرسش و مسائلی از این قبیل است.

دکتر بیگدلی در فصل اول بعد از تعریف تمدن و نسبت آن با فرهنگ و تفکر، تمدن بهینه و ابزار تمدن و تکنولوژی را معرفی می‌کند؛ در انتهای این فصل هم به موضوع فلسفه‌ی تمدن می‌پردازد.

در فصل بعد فرآیند ظهور و سقوط تمدن‌ها را تشریح می‌نماید. فرآیندی که شامل مراحلی همچون: ایجاد فکر نو، نفی، عمل جدید، مداخلات سطحی تمدنی (الصاق سطحی) و … که شامل این فرآیند می‌گردند را شرح و بسط می‌دهد.

در فصل سوم نکاتی پیرامون تمدن دینی از فربگی تا تناسب و همچنین توصیف یک تمدن به عنوان مثالی از یک تمدن دینی مطرح می‌گردد.

نویسنده در فصل چهارم وارد موضوع انقلاب اسلامی، از انتظار تمدن تا تمدن انتظار می‌گردد مسائلی همچون اصل حکومت در دوران غیبت و نظر امام (ره) و مخالفین در باب اصل حکومت را تبیین و در ادامه هدف حکومت از منظر امام (ره) و امام خامنه‌ای را عنوان می‌نماید.

در فصل آخر به بحث و بررسی برخی توصیه‌ها و راهبردها می‌پردازد؛ نویسنده معتقد است که با توجه به آنچه در سراسر کتاب ذکر شد، به خصوص در باب روند تولد و مرگ تمدن‌ها، می‌توان یک توصیه‌ی عمومی نمود تا مراحل ذکر شده در فصول قبل با جدیت و همت پی گرفته شود؛ توصیه‌هایی به تفکر و فرهنگ و عمل و ساخت تمدن.

گزیده کتاب تمدن شناسی

می‌دانیم که واژۀ تمدن( civilization ) واژه‌ای مدرن است. در جهان غرب تعاریف بسیار زیادی از این واژه شده و تقریباً به تعداد مورخان و تمدن‌شناسان از این واژه تعریف ارائه شده است. عرب‌ها و ما ایرانیان نیز در سده‌های گذشته با این مفهوم آشنا شده‌ایم و آن را به کار می‌بریم.

اما در رویکرد غربی، تمامی این تعاریف از یک وحدت معنا یی بهره دارند. در این نگاه تار یخ از توحش و میمونیت آغاز می‌شود. ما انسان‌ها در آغاز، جنگل‌نشین بوده‌ا یم و با سردشدن هوا به غار پناه برده‌ایم، شکارچی بوده‌ایم، سپس حیواناتی را اهلی کرده‌ایم و شده‌ایم عشایر و کوچ‌نشین و گله‌دار.

نظرات کاربران و نقد و بررسی تمدن شناسی