معرفی کتاب هستی و چیستی علم

علم، شریف‌ترین و ارزشمندترین نیکویی انسانی است که آدمی را بر سایر پدیده‌های جهان برتری بخشیده، اما با آنکه هر چیز را با علم می‌توان شناخت، خود «هستی و چیستی علم» بزرگ‌ترین معمای هستی و موضوع مناقشات فراوان در تاریخ علم و فلسفه بوده است. کتاب هستی و چیستی علم نیز به فراخور توان به این موضوع قدیمی اما همچنان بحث‌انگیز پرداخته است.

در بخش اول، پس از نقد دیدگاه ماده‌گرایان و نیز ملاصدرا (که ادلهٔ «وجود ذهنی» را در تبیین ادراک حسی ناکافی می‌داند)، نظریهٔ برگزیده خود را تحت عنوان «نظریهٔ بازگشتی» ارائه می‌کند. این نظریه در چارچوب دوگانه‌انگاری روح و بدن، بر وجود دو ساحت متمایز تأکید دارد. با اثبات وجود روح به عنوان هویتی یکپارچه و بدون جزء (که تجرد مثالی برای ادراک کافی است) و پاسخ به اشکال ماده‌گرایان دربارهٔ ارتباط امر مجرد با پدیده‌های مادی، به کارکرد روح در حیات آگاهانه (ادراک، عواطف، اراده) می‌پردازد. در متون دینی به بخشی از روح که منشأ آگاهی است «قلب» گفته می‌شود و نظریهٔ بازگشتی توضیح می‌دهد که قلب چگونه ادراک می‌کند: نوعی مبناگرایی قوی که در آن عناصر اولیهٔ اشیاء (نقطه، خط، اشکال هندسی، احجام پایه) را همه در سرشت خود می‌شناسیم.

در بخش دوم، کتاب به بازخوانی معرفت‌شناسی در چارچوب همین نظریه می‌پردازد. معرفت کلاسیک (باور صادق موجه) را واکاوی کرده و نشان می‌دهد که شرط صدق، رابطهٔ علم با متعلق معرفت را برقرار می‌سازد و شرط توجیه، کاربرد آن را در جامعه به عنوان یک فضیلت ممکن می‌کند. پس از نقد نظریه‌های رایج صدق (مطابقت، انسجام، عمل‌گرایی)، نظریهٔ «عقل عرفی» در صدق ارائه می‌شود: ما به واقع دسترسی مستقیم نداریم، اما قوای ادراکی انسان‌ها در شرایط مشابه یکسان عمل می‌کنند، لذا «مطابقت با واقع» در عمل همان مطابقت با «عقل عرفی» و ارتکازات عقلاست. همچنین در بحث توجیه، پس از نقد مبناگرایی و انجام‌گرایی، نظریهٔ «عقل متعارف» در توجیه مطرح می‌گردد که بر اساس آن، توجیه یک باور وابسته به پذیرش عرف خردمندانهٔ جامعهٔ علمی است.

در این کتاب تلاش شده است تا مهم ترین دیدگاه‌ها در فلسفه و معرفت شناسی پیرامون هستی و چیستی علم با نگاهی انتقادی مورد بازخوانی قرار گیرد و فراخور توان نویسنده دیدگاه نوینی که با ادله عقلی و متون دینی سازگاری بیشتری دارد، ارائه گردد.

گزیده کتاب هستی و چیستی علم

ادراک حسی اولین مرتبه و پیش زمینه هر نوع ادراک است. از این رو شناخت ماهیت ادراک حسی می‌تواند به شناخت سایر ادراکات نیز کمک کند. اهمیت ادراک حسی از آن رو است که علم به ویژه علم تجربی با واقعیات محسوس سرو کار دارد و آدمی این واقعیات را به واسطه ادراک حسی کسب می‌کند.
ابتدا به کمک گیرنده‌های حسی از واقعیات عالم خارج با خبر می‌شویم. سپس این احساس با تعبیر و تفسیری که بدان همراه می‌شود، تبدیل به ادراک می‌گردد. مجموعه این ادراکات را قوه عاقله بررسی و ارزیابی می‌کند و به وسیله آنها از روابط درونی میان پدیده‌های هستی باخبر می‌گردد. در نهایت تبیین این روابط و نتایج حاصل از آن، تبدیل به رشته‌های علمی گوناگون می‌شود. ازاین‌رو بررسی ادراک حسی، چگونگی شکل‌گیری علم و ماهیت آن را برای ما آشکار می‌سازد.

خرید و دانلود کتاب هستی و چیستی علم

شما می‌توانید نسخه الکترونیک کتاب «هستی و چیستی علم» را در قالب PDF از نرم‌افزار و سایت فراکتاب تهیه و یا آن را به صورت آنلاین مطالعه نمایید.

نظرات کاربران و نقد و بررسی هستی و چیستی علم