شرح منازل هفتگانه‌ی سیروسلوک؛ (مقدمه؛ سلوک معنوی در پرتو نور قرآن و عترت) نوشته مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مظاهری (مدظله العالی) است. آیت الله مظاهری از شاگردان امام خمینی (ره) و علامه طباطبایی (ره) است که علاوه بر فقیه بودن و سابقۀ تدریس بیش از چهل سال دروس فقه و اصول در عالی ترین سطوح، سالیان متمادی در کسوت استاد اخلاق به تزکیۀ نفوس و تطهیر قلوب مشتاقان وادی سیر و سلوک پرداخته و شاگردان زیادی تربیت کرده است. مجموعۀ مباحث «سیروسلوک» معظّم له، مشتمل بر یک مقدّمه و چند دفتر است که در آن دفاتر به شرح منازل هفتگانۀ سیر و سلوک پرداخته خواهد شد. بر سالکان الی الله پوشیده نیست که تعداد منازل سیر و سلوک در دیدگاه اهل عرفان مختلف است؛ برخی برای سلوک الی الله، یک، دو یا هفت منزل، برخی سی و یک منزل یا هفتاد منزل و گروهی دیگر صد منزل ذکر کرده اند و حتّی برخی قائل به وجود هزار منزل در سیر و سلوک می باشند.

آیت الله العظمی مظاهری «مدّظلّه العالی» در سیر و سلوک، قائل به سه سیر کلّی می باشند که سیر اوّل آن با عنوان «سیر من الخلق إلی الحق»، دارای هفت منزل «یقظه، توبه، تقوا، تخلیه، تحلیه، تجلیه و لقاء» است که بسیاری از منازل عرفانی که در سخنان عارفان به شکل و تعداد مختلف بیان گردیده است، در درون این هفت منزل می گنجد. کتاب حاضر که در واقع درآمدی بر منازل هفتگانۀ سیر و سلوک است و مباحث آن به لزوم بهره گیری سالک از نور قرآن و عترت(ع) در راستای پیشبرد اهداف عالی سیر و سلوک می پردازد حاصل جلسات دروس اخلاقی آیت الله العظمی مظاهری«مدّظلّه العالی» در مسجد حکیم اصفهان ست. این مباحث از یک بُعد، تفسیر اخلاقی، عرفانی آیات اولیّۀ سورۀ مزّمّل و حاوی دستورالعمل سازنده ای است که خداوند منّان پس از بعثت پیامبر اکرم(ص)، نازل فرمود و مسیر حرکت پر فراز و نشیب رسالت آن حضرت را مشخّص و هموار ساخت.

خلاصه کتاب سیر و سلوک (منزل اول: یقظه)

کتاب سیر و سلوک (منزل اول: یقظه)، دفتر اوّل از دفاترِ حاوی شرح منازل هفتگانه است و مباحث آن که به‌شرح «منزل یقظه» اختصاص دارد، در طول سال‌های مختلف توسّط حضرت آیت ‌الله العظمی مظاهری«مدّظلّه‌العالی» در شب‌های جمعه و در مسجد حکیم اصفهان بیان گردیده و پس از تنظیم، تحقیق و ویرایش و سپس بازبینی نهائی معظّم له، به صورت حاضر و در دو فصل کلّی ارائه می‌گردد.
فصل اوّل کتاب، با عنوان «درآمدی بر منازل سیر و سلوک» به بیان ضرورت و نتایج سلوک الی الله می‌پردازد و با ذکر نام منازل هفتگانۀ سیر به سوی خداوند، خطّ مشی کلّی مجموعۀ «سیر و سلوک» را تبیین می‌نماید.

البته تعداد منازل سیر و سلوک در دیدگاه اهل عرفان مختلف است. برخی برای سلوک الی الله، یک، دو یا هفت منزل، برخی سی و یک منزل یا هفتاد منزل و گروهی دیگر صد منزل ذکر کرده‌اند و حتی برخی قائل به وجود هزار منزل در سیر و سلوک می‌باشند. ولی همانطور که در فصل اوّل کتاب مشخص گردیده است، آیت الله العظمی مظاهری«مدّظلّه‌العالی» در ساختار کلّی سیر و سلوک، قائل به سه سیر کلّی می‌باشند که سیر اوّل آن با عنوان «سیر من الخلق الی الحق»، دارای هفت منزل با عناوین «یقظه، توبه، تقوا، تخلیه، تحلیه، تجلیه و لقاء» است که بسیاری از منازل عرفانی که در سخنان عارفان به شکل و تعداد مختلف بیان گردیده است، در درون این هفت منزل می‌گنجد. بنابر نظر معظّم‌له، منزل لقاء، آخرین منزل سیر و سلوک نیست؛ بلکه حرکت نامتناهی سالک از منزل هفتم آغاز می‌گردد و در دو سیر بعدی تا ابد ادامه می‌یابد.

بخش دیگری از فصل اوّل کتاب به بیان نکات اساسی در سیر و سلوک اختصاص یافته، که از جملۀ آن نکات می‌توان به لزوم تقیّد به ظواهر شرع در سیر و سلوک و پرهیز از استاد خصوصی برای سالک مبتدی، اشاره نمود.

در دیدگاه سلوکی حضرت آیت الله العظمی مظاهری«مدّظلّه‌العالی» ـ که بر گرفته از مکتب عرفانی اصیل و بالنده امام خمینی (ه) و علامه طباطبائی (ره) است ـ سیر و سلوک با پای‌بندی به قواعد شریعت مقدّسه و تقید به رعایت تکالیف شرعی آغاز می‌شود و با همین تقید ادامه می‌یابد و سالک در هیچ مرتبه‌ای، از التزام به احکام شرعی بی‌نیاز نمی‌شود. در این دیدگاه، تقیّد به ظواهر شرع به‌ عنوان برترین استاد اخلاق، قلمداد می‌شود و در واقع فقه آل محمد زیر بنای سلوک الی الله شمرده شده و سالک برای پیمودن درجات قرب الهی، با اقتدا به عارفان راه‌یافته و عالمان ربّانی، در قدم نخست به احکام فقهی اهتمام ورزیده و این اهتمام را تا پایان راه استمرار می‌بخشد.

فصل دوّم کتاب با عنوان «بیداری»، در برگیرندۀ شش بخش اصلی جذبه، توجه، غفلت، تفکّر، تذکّر و مراقبت است که در حقیقت اجزاء اصلی منزل یقظه می‌باشند. طبق نظر معظّم له، سالک باید زمینۀ دریافت کشش الهی را در وجود خود فراهم کند و مقارن با توفیق و جذبه‌ای که نصیب او می‌گردد، با همّت خود قدم در راه نهد و با خروج از ورطۀ غفلت، به مقام توجه و بیداری برسد. تفکّر، تذکّر و مراقبت نیز موجب دوام توجّه در سالک می‌شوند و بیداری را در وجود وی نهادینه می‌سازند.

برخورداری از بیانی روان و قابل فهم و عاری بودن از اصطلاحات غامض عرفانی از ویژگی‌های مباحث اخلاقی، عرفانی معظّم له است که موجب می‌گردد افراد گوناگون در سطوح مختلف و با معلومات متفاوت، بتوانند از این مباحث بهره لازم را ببرند. به‌عبارت روشن‌تر اهل سیر و سلوک و جوانان تکامل طلب، می‌توانند با مطالعه و عمل به این کتاب به مقام یقظه نائل آیند و به درجات والای عرفانی دست یابند و افراد دیگر نیز می‌توانند با برداشت اخلاقی از این کتاب، به قدر توان خود در مسیر سلوک الی الله قرار گیرند.

گزیده کتاب سیر و سلوک (منزل اول: یقظه)

سیر و سلوک متشکّل از سه سیر کلی است که عبارتند از:
اوّل: «سیر من الخلق الی الحق»؛ بریدن از ماسوی الله برای پیوند به خداوند.
دوّم: «سیر من الحق فی الحق»؛ ادامه و استمرار پیوند با خدای سبحان و سعی در تحکیم آن پیوند تا نیل به مقام آدمیّت.
سوّم: «سیر من الحق الی الخلق»؛ بازگشت به میان خلق و اجتماع به منظور هدایت مردم، پس از کامل شدن و رسیدن به مقام عبودیّت.

سیر اوّل حرکت عرفانی انسان، سیر به سوی خداوند متعال است و در آن حرکت باید مسیری باریک‌تر از مو و برنده‌تر از شمشیر را بپیماید تا به مطلوب برسد و خود این سیر، دارای هفت منزل می‌باشد. در واقع می‌توان گفت سیر و سلوک دارای سه منزل کلّی است که منزل اوّل آن دارای هفت منزل است و عمدۀ اهداف سیر و سلوک برای سالک عادی در همین هفت منزل تحقّق می‌یابد.

منازل بعدی که مربوط به «سیر من الحق فی الحق» و «سیر من الحق الی الخلق» می‌باشد، پس از لقاء که منزل هفتم از سیر اوّل است طی خواهد شد و موضوع بحث کنونی ما نیست. آنچه در این مباحث بدان پرداخته خواهد شد، شرح منازل هفتگانه‌ای است که استاد بزرگوار ما حضرت امام خمینی (ره) مکرّراً در دروس اخلاقی خود می‌فرمودند: «چهل سال خون جگر می‌خواهد که انسان بتواند یکی از این منازل را بپیماید.»

خرید و دانلود کتاب سیر و سلوک (منزل اول: یقظه)

نسخه الکترونیک این کتاب با استفاده از فایل کتاب سیر و سلوک (منزل اول: یقظه) تولید شده است. نسخه الکترونیک کتاب را در نرم افزار فراکتاب دانلود کنید.

بیش از 5000 کتاب کمتر از 15 هزار تومان خرید لذت بخش