کتاب اوضاع سیاسی،اجتماعی و فرهنگی شهر قم در دوره‌ی قاجار توسط آمنه مقدسی‌ حاجی‌ آبادی گردآوری و تالیف شده و انتشارات حکمت وعرفان آن را به چاپ رسانده است. هدف از پژوهش حاضر آشنایی هرچه بیشتر با دوره قاجاریه به‌عنوان یکی از دوره‌های تاریخ گذشته ایران‌زمین و شناخت عمیق‌تر شهر مذهبی قم از نقطه نظر ابعاد سیاسی‌، اجتماعی و فرهنگی است که در راستای آن با نحوه تعاملات حکومت‌گران دوره قاجاریه با مذهب و شهرهای مذهبی و همچنین شخصیت‌های برجسته شهر قم در دوره مزبور و چگونگی برخورد ایشان با حکومت در دوره قاجاریه آشنا می‌شویم.

این تحقیق با روش تاریخی‌ ـ توصیفی و با گردآوری اطلاعات با استفاده از نسخ خطی موجود در کتابخانه‌ها، منابع تألیف شده در مورد موضوع مورد پژوهش، مقالات و پایگاه‌های اینترنتی و با ارزیابی و تجزیه و تحلیل داده‌ها انجام پذیرفته است.

گزیده کتاب اوضاع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی شهر قم در دوره‌ی قاجار

در دوران قاجار تحولات سیاسی نوینی در عرصه بین الملل اتفاق افتاد که طبعا آثار و تبعات آن در داخل کشور ایران و مناطق مختلف آن مشهود بود. به جز دوره کوتاه قدرت آقا محمد خان به عنوان مؤسس سلسله قاجاریه که صرف ایجاد آرامش و تثبیت قدرت واحدی در درون مرزهای داخلی و نواحی سرحدی گردید. زمان سلطنت دیگر پادشاهان این سلسله با یک سری از وقایع سیاسی تأثیر گذار همراه بود جنگ های بین ایران و روس در دوران فتحعلی شاه قاجار نمود کشورهای بیگانه همچون روس انگلیس و فرانسه در صحنه سیاسی کشور که به تدریج در دوره های مختلف سلطنت این خاندان فرونی می یافت و در پی آن اعطای امتیازات گوناگون به این کشورها و دخالت بیش از پیش این دولت ها در مسائل داخلی کشور ایران و همچنین واقعه مشروطیت در اواخر این دوران از جمله این وقایع بوده است.

با این احوال این وقایع که در دوره ها و زمان های مختلف اتفاق افتاده در شهرهای مختلف و در گوشه و کنار مملکت ایران تأثیرگذار بوده است. در این دوره شهر قم شاهد حادثه سیاسی خاصی نبود بلکه به علت موقعیت خاص جغرافیایی و نزدیکی به مرکز حکومت و همچنین موقعیت مذهبی این شهر که آن را محل رفت وآمد و سکونت علما و روحانیون قرار داده بود.