سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) یک اختلال عملکردی دستگاه گوارش است که در آن ساختار روده طبیعی به نظر می‌رسد، اما عملکرد آن دچار اختلال می‌شود. این بیماری شایع و مزمن بوده و معمولاً با تغییر در سبک زندگی و درمان‌های دارویی قابل کنترل است. علائم IBS در افراد مختلف می‌تواند متفاوت باشد، اما معمولاً شامل درد یا ناراحتی شکمی، نفخ و افزایش گاز، اسهال یا یبوست و گاهی تناوب میان این دو، احساس تخلیه‌نشدن کامل پس از دفع و وجود موکوس در مدفوع است. علت دقیق بروز این سندرم هنوز به طور قطعی شناخته نشده، اما عوامل گوناگونی در ایجاد آن نقش دارند؛ از جمله حساسیت بیش‌ازحد اعصاب روده، حرکات غیرطبیعی عضلات روده، استرس و اضطراب، تغییرات میکروبی روده، عفونت‌های گوارشی قبلی و عدم تحمل برخی غذاها. مجموع این عوامل باعث می‌شود عملکرد طبیعی روده مختل شود و علائم آزاردهنده بیماری ظاهر گردد.

کتابی مداخلات روان‌تنی در سندرم روده تحریک‌پذیر اثری جامع در زمینه طراحی و اجرای یک دوره درمان گروهی مبتنی بر موسیقی، همراه با تم‌های درمانی متنوع و تمرینات تن‌آرامی ویژه بیماران مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر است. علاوه بر این، سه مهارت مهم از مجموعه مهارت‌های زندگی (مدیریت استرس، مدیریت خشم و حل مسئله) نیز در قالب جلسات آموزشی و درمانی در این کتاب گنجانده شده‌اند.

در بخش نخست کتاب، توضیحاتی کاربردی و منسجم درباره ماهیت سندرم روده تحریک‌پذیر، مبانی نظری و عملی موسیقی‌درمانی و تم‌درمانی، و اصول گروه‌درمانی ارائه شده است. مطالعه این بخش به درمانگران کمک می‌کند تا دیدگاهی جامع برای اجرای مؤثر درمان گروهی به دست آورند.

بخش دوم کتاب به معرفی و تشریح پرسش‌نامه‌ها و ابزارهای مورد استفاده در پژوهش‌ها و مداخلات درمانی مرتبط با بیماران مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر اختصاص دارد. این بخش منبعی ارزشمند برای پژوهشگران و درمانگرانی است که قصد طراحی یا اجرای مطالعات درمانی در این حوزه را دارند.

از فصل سوم تا فصل نهم، محتوای جلسات درمانی به‌صورت گام‌به‌گام تنظیم شده است. در آغاز هر فصل، نمای کلی جلسه و اهداف آن بیان می‌شود و سپس توضیحات علمی مربوط به موضوعات همان جلسه برای افزایش آگاهی و تسلط درمانگران ارائه می‌گردد. برای رفع دغدغه درمانگران، به‌ویژه افراد تازه‌کار در زمینه گروه‌درمانی، که معمولاً می‌خواهند بدانند دقیقاً چه بگویند و چگونه مطالب را مطرح کنند، در پایان هر مبحث کادرهایی شامل دیالوگ‌ها و جملات پیشنهادی درمانگر قرار داده شده تا به‌عنوان الگو مورد استفاده قرار گیرد.

در هر فصل، تمرین‌ها و فعالیت‌های درمانی مرتبط با موضوع جلسه به‌صورت مرحله‌به‌مرحله تشریح شده‌اند. در پایان هر جلسه نیز بخشی با عنوان «تمرینات خانگی» طراحی شده است تا درمانگران بتوانند تکالیف مناسب را برای درمانجویان تعیین کنند. تمامی کاربرگ‌های مربوط به تمرین‌ها در انتهای کتاب به‌صورت پیوست ارائه شده تا استفاده از آن‌ها در جلسات درمانی ساده و قابل دسترس باشد.

در فصل پنجم (متناظر با جلسه سوم درمان)، در جدول شماره‌ی یک، نمونه‌هایی از موسیقی با تم‌های گوناگون و کاربردهای درمانی آن‌ها معرفی شده است.

گزیده کتاب مداخلات روان‌تنی در سندرم روده تحریک‌پذیر

آموزش بیمار در مورد مکانیسم‌های ایجاد سندرم روده تحریک‌پذیر و نحوه مدیریت آن می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر نتایج درمانی داشته باشد. بیماران باید از ماهیت مزمن و خوش‌خیم بیماری خود آگاه شوند و اطمینان حاصل کنند که زندگی آن‌ها به خطر نیفتاده است. مطالعات نشان داده‌اند که آموزش ساختاریافته، مانند برگزاری کلاس‌های گروهی، می‌تواند به بهبود علائم و کیفیت زندگی بیماران کمک کند. همچنین، استفاده از روش‌های دیجیتال برای آموزش بیماران، مانند برنامه‌های آنلاین، به عنوان یک گزینه مؤثر در مدیریت سندرم روده تحریک‌پذیر شناخته شده‌اند.

درمان سندرم روده تحریک‌پذیر شامل ترکیبی از رویکردهای دارویی و غیر دارویی است. درمان‌های دارویی معمولاً بر اساس علائم غالب بیمار انتخاب می‌شوند. برای مثال، آنتی‌اسپاسمودیک‌ها می‌توانند برای درمان درد شکمی استفاده شوند، در حالی که داروهای ضدافسردگی و داروهای خاص برای درمان اسهال یا یبوست نیز در دسترس هستند. همچنین، درمان‌های روان‌شناختی به عنوان یک بخش اساسی در مدیریت سندرم روده تحریک‌پذیر شناخته شده‌اند و بر اساس پژوهش‌ها درمان شناختی- رفتاری و هیپنوتراپی از جمله گزینه‌های مؤثر در کاهش علائم سندرم روده تحریک‌پذیر می‌باشند.

درمان‌های روان‌شناختی به بیماران کمک می‌کنند تا توانایی خود را در مقابله با استرس افزایش دهند. همچنین این روش‌ها می‌توانند به کاهش اضطراب و بهبود رفتارهای مثبت منجر شوند. به عنوان مثال، درمان شناختی- رفتاری به بیماران کمک می‌کند تا الگوهای فکری منفی را شناسایی و تغییر دهند که در نتیجه به کاهش علائم سندرم روده تحریک‌پذیر کمک می‌کند. هیپنوتراپی نیز به عنوان یک گزینه درمانی مؤثر در کاهش علائم سندرم روده تحریک‌پذیر و افزایش مسئولیت‌پذیری بیماران در روند درمانی خود می‌باشد. بیوفیدبک نیز به عنوان یک روش مؤثر در مدیریت استرس و بهبود علائم سندرم روده تحریک‌پذیر شناخته شده است.