کتاب خدا و انگیزش عاطفی تالیف آر.تی مولینز با ترجمه زهرا زرگر از مجموعه بن مایه‌های فلسفه دین از سوی انتشارات سروش منتشر و روانه بازار نشر شده است.

رایان -مولینز (متولد ۱۹۸۵) فیلسوفی جوان و پرکار در حوزه الهیات و فلسفه دین است. او دانش آموخته دانشگاه سنت اندروز بوده و سابقه تدریس در دانشگاه های کمبریج هلسینکی و سنت اندروز را دارد. مولینز در کتاب خدا و انگیزش عاطفی به سراغ مسئله ای می‌رود که نه تنها برای فیلسوفان بلکه برای عموم دین داران نیز جالب توجه است خداوند چه عواطفی را تجربه می‌کند؟ فیلسوفان دو پاسخ عمده به این سؤال داده‌اند؛ گروهی معتقدند خداوند تنها عواطف مثبت را تجربه می‌کند که محصول درک او از کمال خود است و گروهی معتقدند خداوند عواطفی مثبت و منفی را نیز تحت تاثیر مخلوقات تجربه می‌کند. مولینز در این کتاب با رعایت اختصار و شفافیت تلاش می‌کند دلایل پشتیبان هر یک از این دیدگاه ها را شرح دهد و به این وسیله باب تاملات بیشتر درباره عواطف الهی را برای علاقه‌مندان بگشاید.

یکی از عواملی که باعث شده در قرن بیستم و بیست و یکم بحث درباره عواطف الهی در کانون توجه فیلسوفان دین قرار بگیرد، پیدایش دیدگاه‌هایی نو درباره ماهیت عواطف است. در تاریخ فلسفه به طور سنتی عواطف در تقابل با عقلانیت، معرفت و اخلاق شناخته می‌شدند. چنین پنداشته می‌شد که درگیر شدن با عواطف موجب خلل در تفکر خطا در معرفت و ضعف اراده برای انجام عمل اخلاقی می‌شود.

پس بی‌تردید نسبت دادن عواطف به خداوند با کمال او تعارض داشت، اما دیدگاه‌هایی که در دو قرن اخیر ارائه شده‌اند - همچون نظریه اخلاق مراقبتی معرفت شناسی فضیلت‌گرا و پژوهش‌های علوم شناختی درباره نسبت عقل و عواطف - نقش عواطف در حیات عقلانی و اخلاقی بشر را از نو ارزش‌گذاری کردند و به همین دلیل زوایای تازه‌ای در بحث عواطف الهی گشودند.

گزیده کتاب خدا و انگیزش عاطفی

عشق خداوند خصوصاً در عرفان اسلامی درون‌مایه‌ای پرتکرار است. اما فلاسفه اسلامی چنین عشقی را اصالتاً عشق خدا به ذات خویش، و محصول علم او به کمالات خود می‌دانند. چنان که ملاصدرا نیز عشق خداوند به مخلوقات را علاقه خداوند به آثار و افعال خود تعبیر می‌کند.

در مورد رحمت یا خشم خداوند نسبت به بندگان نیز، فیلسوفان مسلمان از نسبت دادن این صفات به ذات خداوند می‌پرهیزند. از نظر آن‌ها این صفات از فعل خداوند انتزاع می‌شود. یعنی آنگاه که خداوند افرادی را پاداش داده و دیگرانی را مجازات می‌کند، گویی چنین است که نسبت به عده‌ای رحمت داشته و نسبت به دیگران غضب روا می‌دارد. تغییر این نسبت ربطی میان خداوند و بندگان امری خارج از ذات خداوند بوده و به احوالات بندگان وابسته است.