جهاد کبیر، مبارزه فکری و اعتقادی با دشمنان فرهنگ و نفوذ فکری، برای شکل‌دهی به زیرساخت‌های فکری جامعه اسلامی و تأمین استقلال فرهنگی و اندیشه‌ای. اهمیت جهاد کبیر پس از جهاد اکبر است و بدون آن، تعالی و پیشرفت جامعه ممکن نیست. جهاد کبیر ذیل مفهوم «کفر به طاغوت» تبیین می‌شود؛ یعنی نفی گفتمان طاغوت، نه صرفاً بعد سیاسی یا نظامی آن. در دوره کنونی، با گسترش نظام سلطه و هیمنه فکری غرب، جهاد کبیر اهمیت ویژه‌ای یافته و تلاش برای استقلال فکری و فرهنگی، محور اساسی مبارزه با سلطه گفتمانی و فرهنگی غرب است.

در جهاد کبیر دو اصل اساسی وجود دارد: نخست، جهاد کبیر بر پایه عقلانیت و حکمت استوار است و مانند همه عرصه‌های جهاد، نیازمند هدایت و رهبری امام عادل و فقیه می‌باشد. دوم، جهاد کبیر به معنای نپذیرفتن گفتمان فکری و ارزشی دشمن است، نه کنار گذاشتن دستاوردهای علمی، فناورانه و مدیریتی او؛ تبعیت نکردن با اقتباس و استفاده عقلانی از تجربه‌های مفید تفاوت دارد. جهاد کبیر ریشه در اندیشه عمیق و انگیزه الهی دارد و پشتوانه معرفتی آن قرآن کریم است. از این رو، تحول در مدیریت، زیرساخت‌های دانشی و به‌ویژه علوم انسانی قرآنی، در چارچوب جهاد کبیر معنا پیدا می‌کند. مفاهیمی مانند الگوی اسلامی‌- ایرانی پیشرفت، تمدن نوین اسلامی، جنبش نرم‌افزاری، مهندسی فرهنگی، اقتصاد مقاومتی و جریان آزاداندیشی نیز در همین چارچوب قابل تبیین‌اند. تحقق این اهداف نیازمند توجه هم‌زمان به همه عرصه‌های جهاد، با محوریت جهاد اکبر به‌عنوان زیرساخت اصلی است. در شرایط کنونی، تعمیق گفتمان جهاد کبیر و فهم دقیق‌تر آن، شرط اساسی پیشرفت و مواجهه مؤثر جهان اسلام با چالش‌های فکری و فرهنگی جهان غرب به‌شمار می‌رود.

کتاب جهاد کبیر تلاشی است که توسط مهدی سیاوشی و سیدمهدی موسوی‌نیا برای تبیین ابعاد و لایه‌های جهاد کبیر انجام شده است. این کوشش گامی است برای دستیابی به فهم عمیق‌تر این مفهوم، طبعاً تلاشهای فکری و فرهنگی گسترده‌تری در این زمینه نیاز است؛ به ویژه در تبیین جایگاه جهاد کبیر در منظومه عرصه‌های جهاد و پیوند مفهومی و واقعی این عرصه از جهاد با سایر عرصه‌ها. کتاب حاضر با هدف ترسیم تحقق مفهوم جهاد کبیر در مسیر پیش‌روی انقلاب اسلامی ایران و مبتنی بر اندیشه امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی) در هفت فصل طراحی شده است. به سبب نامأنوس بودن جامعه اسلامی ایرانی، به‌خصوص در حیطه نخبگانی، این کتاب به دنبال تبیین مفهومی جهاد کبیر است و به همین سبب، ماهیت تاریخی و مصداقی به خود گرفته است و در ادامه، از جنبه‌های فکری و مفهومی آن غفلت نشده است.

گزیده کتاب جهاد کبیر

آیت‌الله خامنه‌ای دشمنان حکومت اسلامی را در تلاش برای نفوذ در ایران به دو شکل نفوذ فردی و نفوذ جریانی می‌داند و معتقد است از میان این دو شکل، نفوذ جریانی خطرناک‌تر است. ایشان نفوذ جریانی را چنین تعریف می‌نماید: «نفوذ جریانی یعنی شبکه‌سازی در داخل ملت... یک هدف جعلی و دروغین مطرح کنند و افراد مؤثر را، افرادی که می‌توانند در جامعه اثرگذار باشند، بکشانند به آن سمت مورد نظر خودشان. آن سمت مورد نظر چیست؟ آن عبارت است از تغییر باورها، تغییر آرمان‌ها، تغییر نگاه‌ها، تغییر سبک زندگی؛ کاری کنند که این شخصی که مورد نفوذ قرار گرفته است، تحت تأثیر نفوذ قرار گرفته، همان چیزی را فکر کند که آن آمریکایی فکر می‌کند؛ یعنی کاری کنند که شما همان‌جوری نگاه کنی به مسئله که یک آمریکایی نگاه می‌کند. هدف این است، هدف نفوذ این است؛ نفوذ جریانی، نفوذ شبکه‌ای، نفوذ گسترده، نه موردی. اگر این نفوذ نسبت به اشخاصی انجام بگیرد که این‌ها در سرنوشت کشور، سیاست کشور و آینده‌ی کشور تأثیری دارند، شما ببینید چه اتفاقی می‌افتد؟ آرمان‌ها تغییر پیدا خواهند کرد، ارزش‌ها تغییر پیدا خواهد کرد، خواست‌ها تغییر پیدا خواهد کرد، باورها تغییر پیدا خواهد کرد.»