مقام معظم رهبری با نگاهی عالمانه، آسیب‌شناسانه و حکیمانه به راه طی‌شده در چهل سال گذشته و با توجه به شرایط حال کشور و تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی، بیانیه راهبردی «گام دوم انقلاب» را صادر کردند. این بیانیه، افق‌های آینده جمهوری اسلامی ایران و انقلاب اسلامی را در چهل سال آینده و پس از آن، در عرصه‌های داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی به هم گره زده و ترسیم کرده است. از یک سو، این بیانیه نقشه راه جهانی شدن انقلاب اسلامی در مسیر ساخت تمدن نوین اسلامی را ترسیم کرده و از سوی دیگر، هرگونه حرکت انقلاب در مدار تمدنی خود را - که از انسان‌سازی و جامعه‌پردازی آغاز شده و به تمدن‌سازی می‌رسد - به موفقیت در حوزه‌های مختلف حیات اجتماعی داخلی گره زده است.

دستیابی به این موفقیت، مستلزم نظریه‌پردازی و گفتمان‌سازی اجتماعی حول مفاهیم اصلی بیانیه و همچنین ارائه ساختارها، مدل‌ها و الگوهای عملیاتی بومی و تنظیم نقشه راه اقدام در حوزه‌های ساختاری، کارگزاری و سبک زندگی ایرانی-اسلامی است. این حوزه‌ها در قالب هفت توصیه کلیدی در بیانیه مشخص شده‌اند:

علم و پژوهش

معنویت و اخلاق

اقتصاد

استقلال و آزادی

عدالت و مبارزه با فساد

عزت ملی و روابط خارجی

سبک زندگی

جوانان با روحیه امیدآفرینی و اقتدارآفرینی، نقش تعیین‌کننده‌ای در این الگوی نظام انقلابی تمدن‌ساز دارند. آنان زمینه‌سازان ظهور و پیش‌قراولان تمدن‌سازی هستند که باید به بسط گفتمان عدالت‌خواهانه و آزادی‌خواهانه انقلاب در جهان کمک کنند. پس از صدور بیانیه، اگرچه بحث‌ها و همایش‌های متعددی برگزار شد، اما دو خلاء عمده احساس می‌شد:

غفلت از ابعاد منطقه‌ای و بین‌المللی بیانیه: در حالی که مخاطب اصلی بیانیه ملت ایران به‌ویژه جوانان هستند، اما جهت‌گیری آن معطوف به مسائل جهانی و آماده‌سازی برای ظهور و تمدن‌سازی در عرصه بین‌الملل است.

فقدان نقشه راه و سازوکار عملیاتی: بسیاری از مباحث فاقد برنامه عملی مشخص برای تحقق مفاهیم بیانیه بودند.

همایش بین‌المللی حاضر با هدف پر کردن این خلاءها و با اهداف ذیل برگزار شد:

توسعه و تعمیق گفتمان انقلاب اسلامی در گام دوم

تنظیم نقشه راه اقدام در حوزه ساختاری و کارگزاری

ارائه الگوی عملی «نظام انقلابی تمدن‌ساز»

زمینه‌سازی برای شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی

برای نیل به این اهداف، کمیته علمی همایش با بهره‌گیری از ظرفیت صاحب‌نظران حوزوی، دانشگاهی و امنیتی-دفاعی و با مشارکت بیش از ۳۵ مرکز علمی و پژوهشی در سراسر کشور، اقدام به برگزاری ۱۴ پیش‌همایش و پنل‌های تخصصی متعدد کرد. نتیجه این فرآیند، دریافت ۲۷۵ مقاله از نویسندگان داخلی و خارجی بود که پس از ارزیابی، مقالات برگزیده در هشت مجلد با عناوین مربوط به هر یک از محورهای هفت‌گانه (از جمله عزت ملی، عدالت، علم و پژوهش، اقتصاد، معنویت و اخلاق) منتشر شد. کتاب حاضر، مجموعه مقالات برگزیده در محور «معنویت و اخلاق» است. این همایش مدعی ارائه تمام الگوهای عملیاتی نیست، اما به‌عنوان سرآغازی مهم و مدخلی برای ورود جدی‌تر به عرصه نظریه‌پردازی و عمل‌گرایی در مسیر تحقق بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی تلقی می‌شود.

گزیده کتاب مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی گام دوم انقلاب: الگوی نظام انقلابی تمدن ساز (معنویت و اخلاق)

مراد از نبرد نامتقارن، مبارزه‌ی نرم فرهنگی با مفاهیم خودی در زمین غیرخودی یا اقدام مناسب با گفتمان خودی در سرزمین غیرخودی است. گفتمان‌های معارض از ابزارهایی برای تبلیغ باورهای غلط خویش بهره می‌برند که گستردگی دامنه، به‌روزبودن و بهره‌مندی از جاذبه‌های مادی از ویژگی‌های آن است. با این حال، مروجان معنویت اصیل در این تقابل فرهنگی از ابزاری برخوردارند که در عین سادگی، برنده و گیرا و نافذ است و این ابزارها را دشمن ندارد؛ مثل رابطه‌ی معنوی آحاد جامعه با ولایت، مفهوم ژرف شهادت، مظلومیت شهادت طفل شش‌ماهه در کربلا، انتظار ظهور و جریان پیاده‌روی اربعین حسینی.

نمونه‌ای از جنگ نامتقارن، حماسه‌ای است که شهید محسن حججی خلق کرد. وی با قاعده‌ی خودی و اصل ولایت‌مداری و ثبات‌قدم در باور، در زمین دشمن نقش شایسته‌ی خویش را به ثمر رساند و شهادت‌طلبی را در جامعه یک بار دیگر و این بار با درکی والا از شهادت و از حماسه‌ی کربلا گفتمان‌سازی نمود.

یکی دیگر از نمونه‌هایی که در نبرد نامتقارن کارآمد است، ایجاد رابطه‌ی معنوی و درس‌آموز با شهدا و ارائه‌ی اندیشه‌ی ایشان و سعی در ایجاد رابطه‌ی عاطفی و واقعی جوانان با شهیدان است. این راهکار در واقع نوعی شاخص‌سازی برای همه‌گیر شدن گفتمان شهادت است.