رمان تن‌های هزارساله اثری است به قلم زنده‌یاد استاد سعید تشکری و مهدی سیم‌ریز که توسط نشر معارف در سال ۱۴۰۱ منتشر شده است. این کتاب یکی از آخرین آثاری است که در روزهای پایانی عمر استاد تشکری به ثمر رسید؛ استادی که به واقع دراماتیک کردن وقایع تاریخی را به خوبی می‌دانست. او وقایع و شخصیت‌ها را از دل تاریخ و از لابه‌لای صدها کتاب تاریخیِ خاک‌خورده بیرون می‌کشید و به زیبایی تمام به آن‌ها بار دراماتیک می‌بخشید. شخصیت‌ها در دستان او جان می‌گرفتند و مخاطب غرق در دنیای آن وقایع و شخصیت‌های جذاب می‌شد. تشکری هر بار سفری را به دل تاریخ آغاز می‌کرد و با قصه‌ای جدید آن سفر را به پایان می‌رساند. این بار هم با رمان «تن‌های هزارساله» مخاطب را به قرن چهارم هجری می‌برد و با زندگی شیخ محمد صدوق (معروف به شیخ صدوق) و پدرشان ابن‌بابویه آشنا می‌سازد.

داستان کتاب از وقوع یک سیل ویرانگر در دوره فتحعلی‌شاه قاجار شروع می‌شود. پس از بارش بارانی چندروزه و سیلابی هولناک، قبرستانی قدیمی در شهر ری (قبرستان ابن‌بابویه کنونی) از زیر خاک بیرون می‌آید. سردابی نیمه‌ویران در میانه قبرستان خود را می‌نمایاند و در میان آن، پیکری سالم با کفنی پوسیده، عابران را دچار ترس و وحشت می‌کند. خبر بلافاصله در شهر می‌پیچد و به گوش شاه می‌رسد. او که کنجکاو یافتن منشأ این شایعه است، خود را به قبرستان می‌رساند و از دیدن پیکری که به نظر سال‌ها قدمت دارد اما کاملاً سالم است، شگفت‌زده می‌شود. از روی کتیبه‌ی کهنه‌ای در کناره سرداب، هویت جنازه آشکار می‌شود: پیکر متعلق به شیخ صدوق، صاحب یکی از کتب اربعه شیعه و یکی از بزرگترین علمای اسلام است. اما شاه که همچنان متحیر است، دستور می‌دهد راز ماجرا برایش مکشوف شود و از همین جاست که خواننده سفری می‌کند به دوران زندگی خانواده‌ی شیخ محمد صدوق.

یکی از مسائل مهم در یک رمان خوب، شروع جذاب اثر است. اگر نویسنده داستان خود را از همان ابتدا فوق‌العاده دلچسب و جذاب آغاز کند، خوانندگان تا پایان کتاب کاملاً درگیر داستان خواهند شد. در «تن‌های هزارساله» با شروعی هنرمندانه مواجهیم: «پسرک سراسیمه می‌دوید و فریاد می‌زد...» مخاطب ناگاه مانند آن پسرک به میان رمان می‌دود و با داستان همراه می‌شود. او دوست دارد بداند آن پیکری که پسرک از آن فریاد می‌زند چیست، از کجاست و اصلاً راست است یا دروغ. در آثار مدرن بسیاری از نویسندگان بزرگ بر این اعتقادند که شروع قصه باید جذاب باشد و خواننده را به وسط قصه پرت کند و این موضوع در این رمان کاملاً مشهود است.

هنر دیگر نویسندگان، انتخاب عنوانی مناسب برای کتاب است. اثری که عنوانی جذاب داشته باشد، نیمی از راه را – چه از لحاظ جذب مخاطب و چه از لحاظ رساندن مفهوم – رفته است. «تن‌های هزارساله» را از دو دیدگاه می‌توان بررسی کرد: اول اشاره به جسمی که سال‌ها بعد کشف شده، و دوم اشاره به جسمی که از سایر اجساد آن دوران جدا و سالم و تنها مانده است. عنوان کتاب از همان ابتدا زبردستی نویسندگان را به رخ می‌کشد، خاص و ناب بودنِ بارها و بارها در آثار مرحوم تشکری دیده شده است.

نکته مهم دیگر در این اثر، داستان در داستان بودن رمان است. سفری به گذشته و دوران خلافت عباسی، آن هم فقط به واسطه‌ی آنکه محمدحسین‌خان دلش می‌خواهد داستان شیخ را بداند. با همین خواسته، از فصل ششم با خانواده‌ی شیخ صدوق و پدر و مادر او آشنا می‌شویم. پای به پای پدر شیخ صدوق (شیخ علی)، خدیجه‌خانم و مادر شیخ صدوق (فاطمه‌خانم) پیش می‌رویم تا از زندگی پرماجرای شیخ صدوق بیشتر بدانیم. شیوه‌ی داستان در داستان به گونه‌ای است که داستان‌ها با هم مرتبطند، سبکی که از قصه‌های کلاسیکی چون هزارویک شب به نمایشنامه، فیلم و رمان‌های مدرن و پسامدرن راه یافته است، مانند آثار ایتالو کالوینو.

از دیگر رموز موفقیت این رمان می‌توان به تصویری بودن اثر اشاره کرد که یکی از ویژگی‌های قلم ناب مرحوم سعید تشکری است. این توانایی به طور حتم حاصل سال‌ها کار تئاتر و تجربیات نمایش‌نامه و فیلم‌نامه‌نویسی اوست.

گزیده کتاب ‏‫تن‌های هزارساله

شاه داخل کالسکه نشسته بود و چشم از حفره برنمی‌داشت. شاه بی‌بی و گوهرملک خانم هم ترجیح داده بودند داخل کالسکهٔ شاه بنشینند تا از فاصله‌ای نزدیک‌تر، قضایا را رصد کنند. شاه بی‌بی در حالی که دستمال ابریشمی براقش را جلوی دهان گرفته بود، تندتند سر در گوش گوهرملک خانم می‌برد و با او پچ پچ می‌کرد. گوهرملک خانم هم تسبیح یاقوت تراش خورده‌اش را با ادا و اطواری خاص می‌گرداند و گاه‌گاه به سمت سرداب فوت می‌کرد.

سکوتی سنگین بر فضای باغ حکم‌فرما شده بود و جمعیت از ترس شاه یا از وهمِ جنازه، لام تا کام حرف نمی‌زدند. آفتاب رفته‌رفته در حال غروب بود و عجیب آن که از کلاغ‌هایی که هر روز همین وقت‌ها با گرگ و میش هوا مثل ابری سیاه روی باغ سایه می‌انداختند و قارقارشان صدا را به صدا نمی‌رساند، خبری نبود. صدای محمدحسین‌خان از داخل حفره، یک باره سکوت باغ را شکست.

• کمک کنید این سنگ را بگذارید بالا....

خرید و دانلود کتاب ‏‫تن‌های هزارساله

شما می‌توانید نسخه الکترونیک کتاب «تن‌های هزارساله» را در قالب epub از نرم‌افزار و سایت فراکتاب تهیه و یا آن را به صورت آنلاین مطالعه نمایید.