آغاز و انجام یک پژوهش، پیمودن مرحله ای از رشد است که با پراکنده شدنِ بذر پرسش در مزرعهْ ذهن آمادهْ پژوهشگر آغاز می شود و با به ثمر نشستن و برداشت محصول که همان آگاهی و دانایی است، پایان می پذیرد. البته این پایان، خود, فصلی نو را برای رویش، نوید می دهد؛ چراکه حاصل کار, علاوه بر شکوفایی، طراوت و برکت، فراهم آمدن چندین پرسش تازه و گردآوری بذرهای روییدنی بیشتر است. پرسش ها بذرهایی هستند که به تناسب نیازهای زمان و توان محققان، پرورش می یابند و فرهنگ و تمدن را در پی خود به حرکت وامی دارند.