کتاب کنفرانس ملی نمایشنامه پژوهی ایران pdf

معرفی کتاب کنفرانس ملی نمایشنامه‌ پژوهی ایران

ادبیات نمایشی ایران یکی از مهم‌ترین شاخه‌های هنر و فرهنگ این سرزمین است که در طول تاریخ، تحولات بسیاری را پشت سر گذاشته است. با وجود قدمت نمایش‌های آیینی، سنت‌های روایی غنی و پیشینه‌ی ادبیات فارسی در جهان، ادبیات نمایشی ایران هنوز جایگاه شایسته‌ی خود را در سطح بین‌المللی پیدا نکرده است.

درحالی‌که زبان و ادبیات فارسی به‌واسطه‌ی شاعران و نویسندگان بزرگی چون فردوسی، حافظ، سعدی و مولانا در جهان شناخته شده است، نمایشنامه‌نویسی ایران همچنان در حاشیه‌ی جریان‌های جهانی تئاتر باقی مانده است. علتِ این مسئله، علاوه بر ریشه‌های تاریخی و اجتماعی، به کمبود پژوهش‌های علمی، عدم سیاستگذاری‌های هدفمند و نبود استراتژی‌های مشخص برای معرفی نمایشنامه‌نویسان ایرانی در سطح بین‌المللی بازمی‌گردد.

مطالعه‌ی تاریخ ادبیات نمایشی ایران از منظر میان‌رشته‌ای و سیاست‌گذارانه، نه‌تنها به درک بهتر جایگاه این حوزه در تحولات فرهنگی ایران کمک می‌کند، بلکه زمینه‌ای برای شناخت ظرفیت‌های مغفول‌مانده‌ی آن نیز فراهم می‌آورد. تئاتر در ایران، برخِلاف سنتِ درام غربی که در تراژدی و کمدی یونان ریشه دارد، ماهیتی آیینی، داستان‌محور و اجتماعی داشته است. از آیین‌های نمایشی پیش از اسلام مانند سوگ سیاوش تا تعزیه‌ی دوران اسلامی، از نمایش‌های انتقادی عصر مشروطه تا تئاتر مدرن، این حوزه همواره بستری برای بازتاب تحولات اجتماعی و سیاسی بوده است. بررسی این روند نشان می‌دهد ادبیات نمایشی ایران در هر دوره‌ی تاریخی، متأثر از شرایط فرهنگی و سیاسی آن زمان، مسیر خاصی را طی کرده است و شناخت این مسیر می‌تواند به تدوین سیاست‌های مؤثرتر برای آینده‌ی تئاتر و نمایشنامه‌نویسی کشور کمک کند.

این کتاب «مجموعه مقالات نخستین کنفرانس ملی نمایشنامه‌پژوهی ایران» است که از سوی کانون نمایشنامه‌نویسان و مترجمان تئاتر ایران و موسسه فرهنگی هنری سپندار جاودان خرد با همکاری نهادهای علمی و دانشگاهی، با ریاست دکتر زهرا حیاتی و دبیری علمی پروفسور فرهاد ناظرزاده کرمانی برگزار شده است. 

گزیده کتاب  کنفرانس ملی نمایشنامه‌ پژوهی ایران

هنر گروتسک هنر اعوجاج مضمون، شخصیت و بدن‌هاست. هنری شگفتی‌پرداز، هنر هجو رفتار، هزل ارتباطات فردی و اجتماعی و استهزای نابهنجاری‌های زندگی. گروتسک بازی با پوچی‌هاست و در عین‏‌حال به اعتقاد مارتین اسلین مغایر با پوچی دادائیستی ابزورد. گروتسک با اغراق در نمایش زشت‌مایه‌ها به دنبال خنداندن است، اما کمدی نیست. زوایای دهشتناک زندگی واقعی را بازمی‌نمایاند، اما تراژدی نیست.

اسلین و دیگر منتقدان به سودمندی و فعلیت گروتسک در مقابل پوچ‌گرایی اشاره دارند و اندرو استات، گروتسک را فرمی از نقد اجتماعی اغراق‌شده و ضد و نقیض می‌داند که در پی تصادم خشونت‌بار تضادها پدید می‌آید. عجایب‌پردازی، خنده‌آوریِ خوفناک، ناهماهنگی، اغراق و نابهنجاری، هجو سیاست و نقد اجتماع از ویژگی‌های مهم نمایشنامه‌های غلامحسین ساعدی است. بر این اساس این مقاله تلاش دارد تا با بازشناسی مولفه‌های گروتسک در نمایشنامه‌های ساعدی، کارکرد آن را نیز برمبنای مطالعه‌ی اهداف تئاتر گروتسک مشخص نماید و اثبات کند که هدف نویسنده‌ی درام گروتسک، رساندن مخاطب به کاتارسیس تئاتری است.