تدوین راهبرد امنیت ملی پس از جنگ سرد نسبت به دوران مقابله هسته‌ای بسیار دشوارتر و پیچیده‌تر شده است، زیرا دیگر صف‌بندی‌های روشن وجود ندارد و ساختار جهانی سیال و پیچیده است. علاوه بر چالش‌های ذاتی تسلیحات هسته‌ای، مسائل جدیدی به آن اضافه شده‌اند، برخی از آن‌ها با اعتقادات مذهبی مرتبط بوده یا از آن‌ها سرچشمه می‌گیرند. درک راهبرد امنیت ملی و فرآیند تدوین آن در شرایط حاضر از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.

واقعیت‌های سیاسی، نظامی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی جهان امروز با ظهور فناوری‌های پیچیده و مدرن کاملاً متفاوت از گذشته شده‌اند. بنابراین در تدوین راهبرد امنیت ملی، علاوه بر مسائل متعارف، باید به چالش‌هایی مانند ماهیت آشفته جهان پس از جنگ سرد، خشونت و تروریسم، تولید و تکثیر تسلیحات هسته‌ای و کشتار جمعی، و مناقشات نظامی در امتداد گسل‌های مذهبی پرداخته شود. هدف کتاب تدوین راهبرد قرن ۲۱ پاسخ به پرسش‌هایی مانند این است: راهبرد امنیت ملی چیست؟ اهداف آن کدامند؟ حل و فصل یا مدیریت چه موضوعاتی در اولویت است؟ و چه نوع تأثیراتی فرصت‌ها یا محدودیت‌هایی برای تدوین و اجرای راهبردها ایجاد می‌کند؟

نگارش این کتاب بیش از ربع قرن طول کشید. جرقه اولیه آن در سال ۱۹۸۰ با مقاله‌ای از دنیس درو تحت عنوان «استراتژی، فرآیند و اصول» زده شد. الگوی ارائه‌شده در این مقاله به چارچوبی تبدیل شد که درو و دونالد اسنو برای آموزش دانشجویان دانشگاه نیروی هوایی به‌عنوان رساله‌ای کوتاه با عنوان «مقدمه‌ای بر راهبرد» استفاده کردند و ده‌ها هزار افسر نظامی با ابعاد فرآیند تدوین راهبرد آشنا شدند. در سال ۱۹۸۸، درو و اسنو کتاب «تدوین راهبرد» را بر اساس همان الگوی اولیه نوشتند و این کتاب در دوران جنگ سرد با استقبال فراوانی روبه‌رو شد. نسخه جدید کتاب با عنوان تدوین راهبرد قرن ۲۱ با بازنویسی محتوایی، واقعیت‌های سیاسی و نظامی معاصر را در نظر گرفته و علاوه بر مسائل راهبرد متعارف، به چالش‌های جدید جهان پس از جنگ سرد مانند تروریسم، تسلیحات هسته‌ای و مناقشات مذهبی نیز پرداخته است، هرچند که دستمایه اصلی آن همان الگوی فرآیند تدوین راهبرد سال ۱۹۸۰ باقی مانده است.

گزیده کتاب تدوین راهبرد قرن ۲۱

شرایط اساسی یک راهبرد امنیت ملی مؤثر در طول تاریخ تغییر چندانی نداشته است؛ شرایطی نظیر اهداف روشن و واقع‌گرایانه، استفاده‌ی هماهنگ از ابزارهای مختلف قدرت ملی، نیروهای نظامی مجهز و ورزیده، رشته عملیات‌های نظامی کاملاً هماهنگ و تاکتیک‌های مؤثر میدان نبرد. از طرفی، کارکردهای اصلی استراتژیست‌های نظامی یعنی توسعه، استقرار و هماهنگی روند به‌کارگیری مؤثر نیروهای نظامی نیز تغییر نکرده است. استراتژیست‌هایی که کمابیش موفقیت‌هایی در این زمینه داشته و در عین حال با تأثیرات خارجی بیشماری که بسیاری از آن‌ها خارج از کنترل است مواجه‌اند، هم‌چنان تلاش می‌کنند بر مشکلات سازماندهی و استفاده از نیروهای نظامی برای دستیابی به اهداف ملی مطلوب فائق آیند. اگرچه شرایط اساسی تغییری نکرده، نمی‌توان گفت که امروز فرآیند تدوین راهبرد به همان سادگی، سهولت و آسانی گذشته است.